गीता ९ · राजविद्याराजगुह्ययोगः

इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे⁠ ⁠। ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्⁠ ⁠॥⁠ ⁠१⁠ ⁠॥

Idam tu te guhyatamam pravakshyaamyanasooyave | Jnaanam vijnaanasahitam yajjnaatvaa mokshyase'shubhaat || 1 ||

राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्⁠ ⁠। प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२⁠ ⁠॥

Raajavidyaa raajaguhyam pavitramidamuttamam | Pratyakshaavagamam dharmyam susukham kartumavyayam || 2 ||

अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप⁠ ⁠। अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि⁠ ⁠॥⁠ ⁠३⁠ ⁠॥

Ashraddadhaanaah purushaa dharmasyaasya parantapa | Apraapya maam nivartante mrutyusansaaravartmani || 3 ||

मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना⁠ ⁠। मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः⁠ ⁠॥⁠ ⁠४⁠ ⁠॥

Mayaa tatamidam sarvam jagadavyaktamoortinaa | Matsthaani sarvabhootaani na chaaham teshvavasthitah || 4 ||

न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्⁠ ⁠। भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः⁠ ⁠॥⁠ ⁠५⁠ ⁠॥

Na cha matsthaani bhootaani pashya me yogamaishvaram | Bhootabhrunna cha bhootastho mamaatmaa bhootabhaavanah || 5 ||

यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्⁠ ⁠। तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय⁠ ⁠॥⁠ ⁠६⁠ ⁠॥

Yathaakaashasthito nityam vaayuh sarvatrago mahaan | Tathaa sarvaani bhootaani matsthaaneetyupadhaaraya || 6 ||

सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्⁠ ⁠। कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠७⁠ ⁠॥

Sarvabhootaani kaunteya prakrutim yaanti maamikaam | Kalpakshaye punastaani kalpaadau visrujaamyaham || 7 ||

प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः⁠ ⁠। भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्⁠ ⁠॥⁠ ⁠८⁠ ⁠॥

Prakrutim svaamavashtabhya visrujaami punah punah | Bhootagraamamimam krutsnamavasham prakrutervashaat || 8 ||

न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय⁠ ⁠। उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु⁠ ⁠॥⁠ ⁠९⁠ ⁠॥

Na cha maam taani karmaani nibadhnanti dhananjaya | Udaaseenavadaaseenamasaktam teshu karmasu || 9 ||

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्⁠ ⁠। हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते⁠ ⁠॥⁠ ⁠१०⁠ ⁠॥

Mayaadhyakshena prakrutih sooyate sacharaacharam | Hetunaanena kaunteya jagadviparivartate || 10 ||

अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्⁠ ⁠। परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠११⁠ ⁠॥

Avajaananti maam moodhaa maanusheem tanumaashritam | Param bhaavamajaananto mama bhootamaheshvaram || 11 ||

मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः⁠ ⁠। राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः⁠ ⁠॥⁠ ⁠१२⁠ ⁠॥

Moghaashaa moghakarmaano moghajnaanaa vichetasah | Raakshaseemaasureem chaiva prakrutim mohineem shritaah || 12 ||

महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः⁠ ⁠। भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠१३⁠ ⁠॥

Mahaatmaanastu maam paartha daiveem prakrutimaashritaah | Bhajantyananyamanaso jnaatvaa bhootaadimavyayam || 13 ||

सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः⁠ ⁠। नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते⁠ ⁠॥⁠ ⁠१४⁠ ⁠॥

Satatam keertayanto maam yatantashcha drudhavrataah | Namasyantashcha maam bhaktyaa nityayuktaa upaasate || 14 ||

ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते⁠ ⁠। एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠१५⁠ ⁠॥

Jnaanayajnena chaapyanye yajanto maamupaasate | Ekatvena pruthaktvena bahudhaa vishvatomukham || 15 ||

अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम्⁠ ⁠। मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠१६⁠ ⁠॥

Aham kraturaham yajnah svadhaahamahamaushadham | Mantro'hamahamevaajyamahamagniraham hutam || 16 ||

पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः⁠ ⁠। वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक्साम यजुरेव च⁠ ⁠॥⁠ ⁠१७⁠ ⁠॥

Pitaahamasya jagato maataa dhaataa pitaamahah | Vedyam pavitramonkaara ruksaama yajureva cha || 17 ||

गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्⁠ ⁠। प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠१८⁠ ⁠॥

Gatirbhartaa prabhuh saakshee nivaasah sharanam suhrut | Prabhavah pralayah sthaanam nidhaanam beejamavyayam || 18 ||

तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च⁠ ⁠। अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन⁠ ⁠॥⁠ ⁠१९⁠ ⁠॥

Tapaamyahamaham varsham nigruhnaamyutsrujaami cha | Amrutam chaiva mrutyushcha sadasachchaahamarjuna || 19 ||

त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते⁠ ⁠। ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक- मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२०⁠ ⁠॥

Traividyaa maam somapaah pootapaapaa Yajnairishtvaa svargatim praarthayante | Te punyamaasaadya surendraloka- Mashnanti divyaandivi devabhogaan || 20 ||

ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति⁠ ⁠। एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते⁠ ⁠॥⁠ ⁠२१⁠ ⁠॥

Te tam bhuktvaa svargalokam vishaalam Ksheene punye martyalokam vishanti | Evam trayeedharmamanuprapannaa Gataagatam kaamakaamaa labhante || 21 ||

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते⁠ ⁠। तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२२⁠ ⁠॥

Ananyaashchintayanto maam ye janaah paryupaasate | Teshaam nityaabhiyuktaanaam yogakshemam vahaamyaham || 22 ||

येऽप्यन्यदेवताभक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः⁠ ⁠। तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२३⁠ ⁠॥

Ye'pyanyadevataabhaktaa yajante shraddhayaanvitaah | Te'pi maameva kaunteya yajantyavidhipoorvakam || 23 ||

अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च⁠ ⁠। न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते⁠ ⁠॥⁠ ⁠२४⁠ ⁠॥

Aham hi sarvayajnaanaam bhoktaa cha prabhureva cha | Na tu maamabhijaananti tattvenaatashchyavanti te || 24 ||

यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः⁠ ⁠। भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२५⁠ ⁠॥

Yaanti devavrataa devaanpitroonyaanti pitruvrataah | Bhootaani yaanti bhootejyaa yaanti madyaajino'pi maam || 25 ||

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति⁠ ⁠। तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः⁠ ⁠॥⁠ ⁠२६⁠ ⁠॥

Patram pushpam phalam toyam yo me bhaktyaa prayachchhati | Tadaham bhaktyupahrutamashnaami prayataatmanah || 26 ||

यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्⁠ ⁠। यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२७⁠ ⁠॥

Yatkaroshi yadashnaasi yajjuhoshi dadaasi yat | Yattapasyasi kaunteya tatkurushva madarpanam || 27 ||

शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः⁠ ⁠। संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि⁠ ⁠॥⁠ ⁠२८⁠ ⁠॥

Shubhaashubhaphalairevam mokshyase karmabandhanaih | Sannyaasayogayuktaatmaa vimukto maamupaishyasi || 28 ||

समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः⁠ ⁠। ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠२९⁠ ⁠॥

Samo'ham sarvabhooteshu na me dveshyo'sti na priyah | Ye bhajanti tu maam bhaktyaa mayi te teshu chaapyaham || 29 ||

अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्⁠ ⁠। साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः⁠ ⁠॥⁠ ⁠३०⁠ ⁠॥

Api chetsuduraachaaro bhajate maamananyabhaak | Saadhureva sa mantavyah samyagvyavasito hi sah || 30 ||

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति⁠ ⁠। कौन्तेय प्रति जानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति⁠ ⁠॥⁠ ⁠३१⁠ ⁠॥

Kshipram bhavati dharmaatmaa shashvachchhaantim nigachchhati | Kaunteya prati jaaneehi na me bhaktah pranashyati || 31 ||

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः⁠ ⁠। स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠३२⁠ ⁠॥

Maam hi paartha vyapaashritya ye'pi syuh paapayonayah | Striyo vaishyaastathaa shoodraaste'pi yaanti paraam gatim || 32 ||

किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा⁠ ⁠। अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्⁠ ⁠॥⁠ ⁠३३⁠ ⁠॥

Kim punarbraahmanaah punyaa bhaktaa raajarshayastathaa | Anityamasukham lokamimam praapya bhajasva maam || 33 ||

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु⁠ ⁠। मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः⁠ ⁠॥⁠ ⁠३४⁠ ⁠॥

Manmanaa bhava madbhakto madyaajee maam namaskuru | Maamevaishyasi yuktvaivamaatmaanam matparaayanah || 34 ||

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे राजविद्याराजगुह्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः⁠ ⁠॥

Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu brahmavidyaayaam yogashaastre Shreekrushnaarjunasanvaade raajavidyaaraajaguhyayogo naama navamo'dhyaayah ||