अर्जुन उवाच
Arjuna uvaacha
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥ १ ॥
Sannyaasasya mahaabaaho tattvamichchhaami veditum | Tyaagasya cha hrusheekesha pruthakkeshinishoodana || 1 ||
श्रीभगवानुवाच
Shreebhagavaanuvaacha
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः । सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ २ ॥
Kaamyaanaam karmanaam nyaasam sannyaasam kavayo viduh | Sarvakarmaphalatyaagam praahustyaagam vichakshanaah || 2 ||
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ ३ ॥
Tyaajyam doshavadityeke karma praahurmaneeshinah | Yajnadaanatapahkarma na tyaajyamiti chaapare || 3 ||
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम । त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥ ४ ॥
Nishchayam shrunu me tatra tyaage bharatasattama | Tyaago hi purushavyaaghra trividhah samprakeertitah || 4 ||
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् । यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥ ५ ॥
Yajnadaanatapahkarma na tyaajyam kaaryameva tat | Yajno daanam tapashchaiva paavanaani maneeshinaam || 5 ||
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ ६ ॥
Etaanyapi tu karmaani sangam tyaktvaa phalaani cha | Kartavyaaneeti me paartha nishchitam matamuttamam || 6 ||
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ ७ ॥
Niyatasya tu sannyaasah karmano nopapadyate | Mohaattasya parityaagastaamasah parikeertitah || 7 ||
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥ ८ ॥
Duhkhamityeva yatkarma kaayakleshabhayaattyajet | Sa krutvaa raajasam tyaagam naiva tyaagaphalam labhet || 8 ||
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥ ९ ॥
Kaaryamityeva yatkarma niyatam kriyate'rjuna | Sangam tyaktvaa phalam chaiva sa tyaagah saattviko matah || 9 ||
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ १० ॥
Na dveshtyakushalam karma kushale naanushajjate | Tyaagee sattvasamaavishto medhaavee chhinnasanshayah || 10 ||
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ ११ ॥
Na hi dehabhrutaa shakyam tyaktum karmaanyasheshatah | Yastu karmaphalatyaagee sa tyaageetyabhidheeyate || 11 ||
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ १२ ॥
Anishtamishtam mishram cha trividham karmanah phalam | Bhavatyatyaaginaam pretya na tu sannyaasinaam kvachit || 12 ||
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे । साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥ १३ ॥
Panchaitaani mahaabaaho kaaranaani nibodha me | Saankhye krutaante proktaani siddhaye sarvakarmanaam || 13 ||
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १४ ॥
Adhishthaanam tathaa kartaa karanam cha pruthagvidham | Vividhaashcha pruthakcheshtaa daivam chaivaatra panchamam || 14 ||
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ १५ ॥
Shareeravaanmanobhiryatkarma praarabhate narah | Nyaayyam vaa vipareetam vaa panchaite tasya hetavah || 15 ||
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ १६ ॥
Tatraivam sati kartaaramaatmaanam kevalam tu yah | Pashyatyakrutabuddhitvaanna sa pashyati durmatih || 16 ||
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ १७ ॥
Yasya naahankruto bhaavo buddhiryasya na lipyate | Hatvaapi sa imaanllokaanna hanti na nibadhyate || 17 ||
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः ॥ १८ ॥
Jnaanam jneyam parijnaataa trividhaa karmachodanaa | Karanam karma karteti trividhah karmasangrahah || 18 ||
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ १९ ॥
Jnaanam karma cha kartaa cha tridhaiva gunabhedatah | Prochyate gunasankhyaane yathaavachchhrunu taanyapi || 19 ||
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥ २० ॥
Sarvabhooteshu yenaikam bhaavamavyayameekshate | Avibhaktam vibhakteshu tajjnaanam viddhi saattvikam || 20 ||
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ २१ ॥
Pruthaktvena tu yajjnaanam naanaabhaavaanpruthagvidhaan | Vetti sarveshu bhooteshu tajjnaanam viddhi raajasam || 21 ||
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ २२ ॥
Yattu krutsnavadekasminkaarye saktamahaitukam | Atattvaarthavadalpam cha tattaamasamudaahrutam || 22 ||
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ २३ ॥
Niyatam sangarahitamaraagadveshatah krutam | Aphalaprepsunaa karma yattatsaattvikamuchyate || 23 ||
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः । क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ २४ ॥
Yattu kaamepsunaa karma saahankaarena vaa punah | Kriyate bahulaayaasam tadraajasamudaahrutam || 24 ||
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ २५ ॥
Anubandham kshayam hinsaamanapekshya cha paurusham | Mohaadaarabhyate karma yattattaamasamuchyate || 25 ||
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥ २६ ॥
Muktasango'nahanvaadee dhrutyutsaahasamanvitah | Siddhyasiddhyornirvikaarah kartaa saattvika uchyate || 26 ||
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ २७ ॥
Raagee karmaphalaprepsurlubdho hinsaatmako'shuchih | Harshashokaanvitah kartaa raajasah parikeertitah || 27 ||
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ २८ ॥
Ayuktah praakrutah stabdhah shatho naishkrutiko'lasah | Vishaadee deerghasootree cha kartaa taamasa uchyate || 28 ||
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥ २९ ॥
Buddherbhedam dhruteshchaiva gunatastrividham shrunu | Prochyamaanamasheshena pruthaktvena dhananjaya || 29 ||
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ ३० ॥
Pravruttim cha nivruttim cha kaaryaakaarye bhayaabhaye | Bandham moksham cha yaa vetti buddhih saa paartha saattvikee || 30 ||
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ ३१ ॥
Yayaa dharmamadharmam cha kaaryam chaakaaryameva cha | Ayathaavatprajaanaati buddhih saa paartha raajasee || 31 ||
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ ३२ ॥
Adharmam dharmamiti yaa manyate tamasaavrutaa | Sarvaarthaanvipareetaanshcha buddhih saa paartha taamasee || 32 ||
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ ३३ ॥
Dhrutyaa yayaa dhaarayate manahpraanendriyakriyaah | Yogenaavyabhichaarinyaa dhrutih saa paartha saattvikee || 33 ||
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन । प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ ३४ ॥
Yayaa tu dharmakaamaarthaandhrutyaa dhaarayate'rjuna | Prasangena phalaakaankshee dhrutih saa paartha raajasee || 34 ||
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ ३५ ॥
Yayaa svapnam bhayam shokam vishaadam madameva cha | Na vimunchati durmedhaa dhrutih saa paartha taamasee || 35 ||
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ ३६ ॥
Sukham tvidaaneem trividham shrunu me bharatarshabha | Abhyaasaadramate yatra duhkhaantam cha nigachchhati || 36 ||
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् । तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ ३७ ॥
Yattadagre vishamiva parinaame'mrutopamam | Tatsukham saattvikam proktamaatmabuddhiprasaadajam || 37 ||
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ ३८ ॥
Vishayendriyasanyogaadyattadagre'mrutopamam | Parinaame vishamiva tatsukham raajasam smrutam || 38 ||
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ ३९ ॥
Yadagre chaanubandhe cha sukham mohanamaatmanah | Nidraalasyapramaadottham tattaamasamudaahrutam || 39 ||
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥ ४० ॥
Na tadasti pruthivyaam vaa divi deveshu vaa punah | Sattvam prakrutijairmuktam yadebhih syaattribhirgunaih || 40 ||
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ ४१ ॥
Braahmanakshatriyavishaam shoodraanaam cha parantapa | Karmaani pravibhaktaani svabhaavaprabhavairgunaih || 41 ||
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ ४२ ॥
Shamo damastapah shaucham kshaantiraarjavameva cha | Jnaanam vijnaanamaastikyam brahmakarma svabhaavajam || 42 ||
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ ४३ ॥
Shauryam tejo dhrutirdaakshyam yuddhe chaapyapalaayanam | Daanameeshvarabhaavashcha kshaatram karma svabhaavajam || 43 ||
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ ४४ ॥
Krushigaurakshyavaanijyam vaishyakarma svabhaavajam | Paricharyaatmakam karma shoodrasyaapi svabhaavajam || 44 ||
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ ४५ ॥
Sve sve karmanyabhiratah sansiddhim labhate narah | Svakarmaniratah siddhim yathaa vindati tachchhrunu || 45 ||
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥ ४६ ॥
Yatah pravruttirbhootaanaam yena sarvamidam tatam | Svakarmanaa tamabhyarchya siddhim vindati maanavah || 46 ||
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४७ ॥
Shreyaansvadharmo vigunah paradharmaatsvanushthitaat | Svabhaavaniyatam karma kurvannaapnoti kilbisham || 47 ||
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ ४८ ॥
Sahajam karma kaunteya sadoshamapi na tyajet | Sarvaarambhaa hi doshena dhoomenaagnirivaavrutaah || 48 ||
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ ४९ ॥
Asaktabuddhih sarvatra jitaatmaa vigataspruhah | Naishkarmyasiddhim paramaam sannyaasenaadhigachchhati || 49 ||
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ ५० ॥
Siddhim praapto yathaa brahma tathaapnoti nibodha me | Samaasenaiva kaunteya nishthaa jnaanasya yaa paraa || 50 ||
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ ५१ ॥
Buddhyaa vishuddhayaa yukto dhrutyaatmaanam niyamya cha | Shabdaadeenvishayaanstyaktvaa raagadveshau vyudasya cha || 51 ||
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः । ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ ५२ ॥
Viviktasevee laghvaashee yatavaakkaayamaanasah | Dhyaanayogaparo nityam vairaagyam samupaashritah || 52 ||
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५३ ॥
Ahankaaram balam darpam kaamam krodham parigraham | Vimuchya nirmamah shaanto brahmabhooyaaya kalpate || 53 ||
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ॥ ५४ ॥
Brahmabhootah prasannaatmaa na shochati na kaankshati | Samah sarveshu bhooteshu madbhaktim labhate paraam || 54 ||
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः । ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥ ५५ ॥
Bhaktyaa maamabhijaanaati yaavaanyashchaasmi tattvatah | Tato maam tattvato jnaatvaa vishate tadanantaram || 55 ||
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ५६ ॥
Sarvakarmaanyapi sadaa kurvaano madvyapaashrayah | Matprasaadaadavaapnoti shaashvatam padamavyayam || 56 ||
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ ५७ ॥
Chetasaa sarvakarmaani mayi sannyasya matparah | Buddhiyogamupaashritya machchittah satatam bhava || 57 ||
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ ५८ ॥
Machchittah sarvadurgaani matprasaadaattarishyasi | Atha chettvamahankaaraanna shroshyasi vinankshyasi || 58 ||
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ ५९ ॥
Yadahankaaramaashritya na yotsya iti manyase | Mithyaisha vyavasaayaste prakrutistvaam niyokshyati || 59 ||
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत् ॥ ६० ॥
Svabhaavajena kaunteya nibaddhah svena karmanaa | Kartum nechchhasi yanmohaatkarishyasyavasho'pi tat || 60 ||
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ ६१ ॥
Eeshvarah sarvabhootaanaam hruddeshe'rjuna tishthati | Bhraamayansarvabhootaani yantraaroodhaani maayayaa || 61 ||
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत । तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥ ६२ ॥
Tameva sharanam gachchha sarvabhaavena bhaarata | Tatprasaadaatparaam shaantim sthaanam praapsyasi shaashvatam || 62 ||
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ६३ ॥
Iti te jnaanamaakhyaatam guhyaadguhyataram mayaa | Vimrushyaitadasheshena yathechchhasi tathaa kuru || 63 ||
सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः । इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ६४ ॥
Sarvaguhyatamam bhooyah shrunu me paramam vachah | Ishto'si me drudhamiti tato vakshyaami te hitam || 64 ||
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ ६५ ॥
Manmanaa bhava madbhakto madyaajee maam namaskuru | Maamevaishyasi satyam te pratijaane priyo'si me || 65 ||
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ ६६ ॥
Sarvadharmaanparityajya maamekam sharanam vraja | Aham tvaam sarvapaapebhyo mokshayishyaami maa shuchah || 66 ||
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन । न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ ६७ ॥
Idam te naatapaskaaya naabhaktaaya kadaachana | Na chaashushrooshave vaachyam na cha maam yo'bhyasooyati || 67 ||
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति । भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ ६८ ॥
Ya idam paramam guhyam madbhakteshvabhidhaasyati | Bhaktim mayi paraam krutvaa maamevaishyatyasanshayah || 68 ||
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ ६९ ॥
Na cha tasmaanmanushyeshu kashchinme priyakruttamah | Bhavitaa na cha me tasmaadanyah priyataro bhuvi || 69 ||
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ ७० ॥
Adhyeshyate cha ya imam dharmyam sanvaadamaavayoh | Jnaanayajnena tenaahamishtah syaamiti me matih || 70 ||
श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः । सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥ ७१ ॥
Shraddhaavaananasooyashcha shrunuyaadapi yo narah | So'pi muktah shubhaanllokaanpraapnuyaatpunyakarmanaam || 71 ||
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय ॥ ७२ ॥
Kachchidetachchhrutam paartha tvayaikaagrena chetasaa | Kachchidajnaanasammohah pranashtaste dhananjaya || 72 ||
अर्जुन उवाच
Arjuna uvaacha
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत । स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥ ७३ ॥
Nashto mohah smrutirlabdhaa tvatprasaadaanmayaachyuta | Sthito'smi gatasandehah karishye vachanam tava || 73 ||
सञ्जय उवाच
Sanjaya uvaacha
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः । संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ७४ ॥
Ityaham vaasudevasya paarthasya cha mahaatmanah | Sanvaadamimamashraushamadbhutam romaharshanam || 74 ||
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् । योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ ७५ ॥
Vyaasaprasaadaachchhrutavaanetadguhyamaham param | Yogam yogeshvaraatkrushnaatsaakshaatkathayatah svayam || 75 ||
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ ७६ ॥
Raajansansmrutya sansmrutya sanvaadamimamadbhutam | Keshavaarjunayoh punyam hrushyaami cha muhurmuhuh || 76 ||
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः । विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ ७७ ॥
Tachcha sansmrutya sansmrutya roopamatyadbhutam hareh | Vismayo me mahaan raajanhrushyaami cha punah punah || 77 ||
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ७८ ॥
Yatra yogeshvarah krushno yatra paartho dhanurdharah | Tatra shreervijayo bhootirdhruvaa neetirmatirmama || 78 ||
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे मोक्षसंन्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः ॥
Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu Brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade Mokshasannyaasayogo naama ashtaadasho'dhyaayah ||