सञ्जय उवाच
Sanjaya uvaacha
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् । विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ १ ॥
Tam tathaa krupayaavishtamashrupoornaakulekshanam | Visheedantamidam vaakyamuvaacha madhusoodanah || 1 ||
श्रीभगवानुवाच
Shreebhagavaanuvaacha
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् । अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ २ ॥
Kutastvaa kashmalamidam vishame samupasthitam | Anaaryajushtamasvargyamakeertikaramarjuna || 2 ||
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते । क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ ३ ॥
Klaibyam maa sma gamah paartha naitattvayyupapadyate | Kshudram hrudayadaurbalyam tyaktvottishtha parantapa || 3 ||
अर्जुन उवाच
Arjuna uvaacha
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन । इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ ४ ॥
Katham bheeshmamaham sankhye dronam cha madhusoodana | Ishubhih pratiyotsyaami poojaarhaavarisoodana || 4 ||
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके । हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ ५ ॥
Guroonahatvaa hi mahaanubhaavaan Shreyo bhoktum bhaikshyamapeeha loke | Hatvaarthakaamaanstu guroonihaiva Bhunjeeya bhogaan rudhirapradigdhaan || 5 ||
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः । यानेव हत्वा न जिजीविषाम- स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६ ॥
Na chaitadvidmah kataranno gareeyo Yadvaa jayema yadi vaa no jayeyuh | Yaaneva hatvaa na jijeevishaama- Ste'vasthitaah pramukhe dhaartaraashtraah || 6 ||
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः । यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ ७ ॥
Kaarpanyadoshopahatasvabhaavah Pruchchhaami tvaam dharmasammoodhachetaah | Yachchhreyah syaannishchitam broohi tanme Shishyaste'ham shaadhi maam tvaam prapannam || 7 ||
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद् यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् । अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ ८ ॥
Na hi prapashyaami mamaapanudyaad Yachchhokamuchchhoshanamindriyaanaam | Avaapya bhoomaavasapatnamruddham Raajyam suraanaamapi chaadhipatyam || 8 ||
सञ्जय उवाच
Sanjaya uvaacha
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप । न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ ९ ॥
Evamuktvaa hrusheekesham gudaakeshah parantapa | Na yotsya iti govindamuktvaa tooshneem babhoova ha || 9 ||
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत । सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ १० ॥
Tamuvaacha hrusheekeshah prahasanniva bhaarata | Senayorubhayormadhye visheedantamidam vachah || 10 ||
श्रीभगवानुवाच
Shreebhagavaanuvaacha
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे । गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ ११ ॥
Ashochyaananvashochastvam prajnaavaadaanshcha bhaashase | Gataasoonagataasoonshcha naanushochanti panditaah || 11 ||
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः । न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ १२ ॥
Na tvevaaham jaatu naasam na tvam neme janaadhipaah | Na chaiva na bhavishyaamah sarve vayamatah param || 12 ||
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा । तथा देहान्तरप्राप्ति र्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ १३ ॥
Dehino'sminyathaa dehe kaumaaram yauvanam jaraa | Tathaa dehaantarapraapti rdheerastatra na muhyati || 13 ||
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः । आगमापायिनोऽनित्या स्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥
Maatraasparshaastu kaunteya sheetoshnasukhaduhkhadaah | Aagamaapaayino'nityaa staanstitikshasva bhaarata || 14 ||
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ । समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १५ ॥
Yam hi na vyathayantyete purusham purusharshabha | Samaduhkhasukham dheeram so'mrutatvaaya kalpate || 15 ||
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः । उभयोरपि दृष्टोऽन्त स्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १६ ॥
Naasato vidyate bhaavo naabhaavo vidyate satah | Ubhayorapi drushto'nta stvanayostattvadarshibhih || 16 ||
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् । विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥ १७ ॥
Avinaashi tu tadviddhi yena sarvamidam tatam | Vinaashamavyayasyaasya na kashchitkartumarhati || 17 ||
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः । अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ १८ ॥
Antavanta ime dehaa nityasyoktaah shareerinah | Anaashino'prameyasya tasmaadyudhyasva bhaarata || 18 ||
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् । उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥
Ya enam vetti hantaaram yashchainam manyate hatam | Ubhau tau na vijaaneeto naayam hanti na hanyate || 19 ||
न जायते म्रियते वा कदाचिन् नायं भूत्वा भविता वा न भूयः । अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २० ॥
Na jaayate mriyate vaa kadaachin Naayam bhootvaa bhavitaa vaa na bhooyah | Ajo nityah shaashvato'yam puraano Na hanyate hanyamaane shareere || 20 ||
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् । कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ २१ ॥
Vedaavinaashinam nityam ya enamajamavyayam | Katham sa purushah paartha kam ghaatayati hanti kam || 21 ||
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि । तथा शरीराणि विहाय जीर्णा- न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २२ ॥
Vaasaansi jeernaani yathaa vihaaya Navaani gruhnaati naro'paraani | Tathaa shareeraani vihaaya jeernaa- Nyanyaani sanyaati navaani dehee || 22 ||
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः । न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २३ ॥
Nainam chhindanti shastraani nainam dahati paavakah | Na chainam kledayantyaapo na shoshayati maarutah || 23 ||
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च । नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २४ ॥
Achchhedyo'yamadaahyo'yamakledyo'shoshya eva cha | Nityah sarvagatah sthaanurachalo'yam sanaatanah || 24 ||
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते । तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ २५ ॥
Avyakto'yamachintyo'yamavikaaryo'yamuchyate | Tasmaadevam viditvainam naanushochitumarhasi || 25 ||
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् । तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २६ ॥
Atha chainam nityajaatam nityam vaa manyase mrutam | Tathaapi tvam mahaabaaho naivam shochitumarhasi || 26 ||
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च । तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २७ ॥
Jaatasya hi dhruvo mrutyurdhruvam janma mrutasya cha | Tasmaadaparihaarye'rthe na tvam shochitumarhasi || 27 ||
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत । अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ २८ ॥
Avyaktaadeeni bhootaani vyaktamadhyaani bhaarata | Avyaktanidhanaanyeva tatra kaa paridevanaa || 28 ||
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन- माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः । आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २९ ॥
Aashcharyavatpashyati kashchidena- Maashcharyavadvadati tathaiva chaanyah | Aashcharyavachchainamanyah shrunoti Shrutvaapyenam veda na chaiva kashchit || 29 ||
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत । तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३० ॥
Dehee nityamavadhyo'yam dehe sarvasya bhaarata | Tasmaatsarvaani bhootaani na tvam shochitumarhasi || 30 ||
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि । धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ ३१ ॥
Svadharmamapi chaavekshya na vikampitumarhasi | Dharmyaaddhi yuddhaachchhreyo'nyatkshatriyasya na vidyate || 31 ||
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् । सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ ३२ ॥
Yadruchchhayaa chopapannam svargadvaaramapaavrutam | Sukhinah kshatriyaah paartha labhante yuddhameedrusham || 32 ||
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि । ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ ३३ ॥
Atha chettvamimam dharmyam sangraamam na karishyasi | Tatah svadharmam keertim cha hitvaa paapamavaapsyasi || 33 ||
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् । सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ ३४ ॥
Akeertim chaapi bhootaani kathayishyanti te'vyayaam | Sambhaavitasya chaakeertirmaranaadatirichyate || 34 ||
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः । येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ ३५ ॥
Bhayaadranaaduparatam mansyante tvaam mahaarathaah | Yeshaam cha tvam bahumato bhootvaa yaasyasi laaghavam || 35 ||
अवाच्यवादांश्च बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः । निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ ३६ ॥
Avaachyavaadaanshcha bahoonvadishyanti tavaahitaah | Nindantastava saamarthyam tato duhkhataram nu kim || 36 ||
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् । तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ ३७ ॥
Hato vaa praapsyasi svargam jitvaa vaa bhokshyase maheem | Tasmaaduttishtha kaunteya yuddhaaya krutanishchayah || 37 ||
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ । ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ ३८ ॥
Sukhaduhkhe same krutvaa laabhaalaabhau jayaajayau | Tato yuddhaaya yujyasva naivam paapamavaapsyasi || 38 ||
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु । बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ ३९ ॥
Eshaa te'bhihitaa saankhye buddhiryoge tvimaam shrunu | Buddhyaa yukto yayaa paartha karmabandham prahaasyasi || 39 ||
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते । स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ ४० ॥
Nehaabhikramanaasho'sti pratyavaayo na vidyate | Svalpamapyasya dharmasya traayate mahato bhayaat || 40 ||
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन । बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ ४१ ॥
Vyavasaayaatmikaa buddhirekeha kurunandana | Bahushaakhaa hyanantaashcha buddhayo'vyavasaayinaam || 41 ||
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः । वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ ४२ ॥
Yaamimaam pushpitaam vaacham pravadantyavipashchitah | Vedavaadarataah paartha naanyadasteeti vaadinah || 42 ||
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् । क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ ४३ ॥
Kaamaatmaanah svargaparaa janmakarmaphalapradaam | Kriyaavisheshabahulaam bhogaishvaryagatim prati || 43 ||
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् । व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ ४४ ॥
Bhogaishvaryaprasaktaanaam tayaapahrutachetasaam | Vyavasaayaatmikaa buddhih samaadhau na vidheeyate || 44 ||
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ ४५ ॥
Traigunyavishayaa vedaa nistraigunyo bhavaarjuna | Nirdvandvo nityasattvastho niryogakshema aatmavaan || 45 ||
यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके । तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ ४६ ॥
Yaavaanartha udapaane sarvatah samplutodake | Taavaansarveshu vedeshu braahmanasya vijaanatah || 46 ||
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन । मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ ४७ ॥
Karmanyevaadhikaaraste maa phaleshu kadaachana | Maa karmaphalaheturbhoormaa te sango'stvakarmani || 47 ||
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय । सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ ४८ ॥
Yogasthah kuru karmaani sangam tyaktvaa dhananjaya | Siddhyasiddhyoh samo bhootvaa samatvam yoga uchyate || 48 ||
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय । बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ ४९ ॥
Doorena hyavaram karma buddhiyogaaddhananjaya | Buddhau sharanamanvichchha krupanaah phalahetavah || 49 ||
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते । तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ ५० ॥
Buddhiyukto jahaateeha ubhe sukrutadushkrute | Tasmaadyogaaya yujyasva yogah karmasu kaushalam || 50 ||
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः । जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ ५१ ॥
Karmajam buddhiyuktaa hi phalam tyaktvaa maneeshinah | Janmabandhavinirmuktaah padam gachchhantyanaamayam || 51 ||
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति । तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ ५२ ॥
Yadaa te mohakalilam buddhirvyatitarishyati | Tadaa gantaasi nirvedam shrotavyasya shrutasya cha || 52 ||
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला । समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ ५३ ॥
Shrutivipratipannaa te yadaa sthaasyati nishchalaa | Samaadhaavachalaa buddhistadaa yogamavaapsyasi || 53 ||
अर्जुन उवाच
Arjuna uvaacha
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव । स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ ५४ ॥
Sthitaprajnasya kaa bhaashaa samaadhisthasya keshava | Sthitadheeh kim prabhaasheta kimaaseeta vrajeta kim || 54 ||
श्रीभगवानुवाच
Shreebhagavaanuvaacha
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् । आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ ५५ ॥
Prajahaati yadaa kaamaansarvaanpaartha manogataan | Aatmanyevaatmanaa tushtah sthitaprajnastadochyate || 55 ||
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः । वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ ५६ ॥
Duhkheshvanudvignamanaah sukheshu vigataspruhah | Veetaraagabhayakrodhah sthitadheermuniruchyate || 56 ||
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् । नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ५७ ॥
Yah sarvatraanabhisnehastattatpraapya shubhaashubham | Naabhinandati na dveshti tasya prajnaa pratishthitaa || 57 ||
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ५८ ॥
Yadaa sanharate chaayam koormo'ngaaneeva sarvashah | Indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa || 58 ||
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः । रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ ५९ ॥
Vishayaa vinivartante niraahaarasya dehinah | Rasavarjam raso'pyasya param drushtvaa nivartate || 59 ||
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः । इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ ६० ॥
Yatato hyapi kaunteya purushasya vipashchitah | Indriyaani pramaatheeni haranti prasabham manah || 60 ||
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः । वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६१ ॥
Taani sarvaani sanyamya yukta aaseeta matparah | Vashe hi yasyendriyaani tasya prajnaa pratishthitaa || 61 ||
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते । सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥
Dhyaayato vishayaanpunsah sangasteshoopajaayate | Sangaatsanjaayate kaamah kaamaatkrodho'bhijaayate || 62 ||
क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ ६३ ॥
Krodhaadbhavati sammohah sammohaatsmrutivibhramah | Smrutibhranshaad buddhinaasho buddhinaashaatpranashyati || 63 ||
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् । आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ ६४ ॥
Raagadveshaviyuktaistu vishayaanindriyaishcharan | Aatmavashyairvidheyaatmaa prasaadamadhigachchhati || 64 ||
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते । प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ ६५ ॥
Prasaade sarvaduhkhaanaam haanirasyopajaayate | Prasannachetaso hyaashu buddhih paryavatishthate || 65 ||
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना । न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ ६६ ॥
Naasti buddhirayuktasya na chaayuktasya bhaavanaa | Na chaabhaavayatah shaantirashaantasya kutah sukham || 66 ||
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते । तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ ६७ ॥
Indriyaanaam hi charataam yanmano'nuvidheeyate | Tadasya harati prajnaam vaayurnaavamivaambhasi || 67 ||
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६८ ॥
Tasmaadyasya mahaabaaho nigruheetaani sarvashah | Indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa || 68 ||
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी । यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ ६९ ॥
Yaa nishaa sarvabhootaanaam tasyaam jaagarti sanyamee | Yasyaam jaagrati bhootaani saa nishaa pashyato muneh || 69 ||
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् । तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ ७० ॥
Aapooryamaanamachalapratishtham Samudramaapah pravishanti yadvat | Tadvatkaamaa yam pravishanti sarve Sa shaantimaapnoti na kaamakaamee || 70 ||
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः । निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति ॥ ७१ ॥
Vihaaya kaamaanyah sarvaanpumaanshcharati nihspruhah | Nirmamo nirahankaarah sa shaantimadhigachchhati || 71 ||
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति । स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ ७२ ॥
Eshaa braahmee sthitih paartha nainaam praapya vimuhyati | Sthitvaasyaamantakaale'pi brahmanirvaanamruchchhati || 72 ||
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे साङ्ख्ययोगो नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥
Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu Brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade Saankhyayogo naama dviteeyo'dhyaayah ||