# Shri Vishnu Sahasranama · श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम्

- Type: Sahasranama
- Language: Sanskrit
- Verses: 108
- Verified: under review
- Read in the app: https://pocketpothi.com/read?t=vishnu-sahasranama
- Share link: https://pocketpothi.com/p/5g
- Page: https://pocketpothi.com/texts/vishnu-sahasranama

## Text (Devanagari, with simple Roman spelling below each verse)

### ॥ पूर्वपीठिका ॥
_|| Poorvapeethikaa ||_

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।  
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥  

_Shuklaambaradharam vishnum shashivarnam chaturbhujam | / Prasannavadanam dhyaayet sarvavighnopashaantaye ||_

यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परः शतम् ।  
विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये ॥  

_Yasya dviradavaktraadyaah paarishadyaah parah shatam | / Vighnam nighnanti satatam vishvaksenam tamaashraye ||_

व्यासं वसिष्ठ नप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् ।  
पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम् ॥  

_Vyaasam vasishtha naptaaram shakteh pautramakalmasham | / Paraasharaatmajam vande shukataatam taponidhim ||_

व्यासाय विष्णु रूपाय व्यासरूपाय विष्णवे ।  
नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः ॥  

_Vyaasaaya vishnu roopaaya vyaasaroopaaya vishnave | / Namo vai brahmanidhaye vaasishthaaya namo namah ||_

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने ।  
सदैक रूप रूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे ॥  

_Avikaaraaya shuddhaaya nityaaya paramaatmane | / Sadaika roopa roopaaya vishnave sarvajishnave ||_

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।  
विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥  

_Yasya smaranamaatrena janmasansaarabandhanaat | / Vimuchyate namastasmai vishnave prabhavishnave ||_

ॐ नमो विष्णवे प्रभविष्णवे ।  
श्री वैशम्पायन उवाच  
श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।  
युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥  

_Om namo vishnave prabhavishnave | / Shree vaishampaayana uvaacha / Shrutvaa dharmaanasheshena paavanaani cha sarvashah | / Yudhishthirah shaantanavam punarevaabhyabhaashata ||_

युधिष्ठिर उवाच  
किमेकं दैवतं लोके किं वाऽप्येकं परायणं  
स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥  

_Yudhishthira uvaacha / Kimekam daivatam loke kim vaa'pyekam paraayanam / Stuvantah kam kamarchantah praapnuyurmaanavaah shubham ||_

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।  
किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसार बन्धनात् ॥  

_Ko dharmah sarvadharmaanaam bhavatah paramo matah | / Kim japanmuchyate janturjanmasansaara bandhanaat ||_

श्री भीष्म उवाच  
जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।  
स्तुवन्नाम सहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥  

_Shree bheeshma uvaacha / Jagatprabhum devadevamanantam purushottamam | / Stuvannaama sahasrena purushah satatotthitah ||_

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।  
ध्यायन् स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥  

_Tameva chaarchayannityam bhaktyaa purushamavyayam | / Dhyaayan stuvannamasyanshcha yajamaanastameva cha ||_

अनादि निधनं विष्णुं सर्वलोक महेश्वरम् ।  
लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्व दुःखातिगो भवेत् ॥  

_Anaadi nidhanam vishnum sarvaloka maheshvaram | / Lokaadhyaksham stuvannityam sarva duhkhaatigo bhavet ||_

ब्रह्मण्यं सर्व धर्मज्ञं लोकानां कीर्ति वर्धनम् ।  
लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूत भवोद्भवम् ॥  

_Brahmanyam sarva dharmajnam lokaanaam keerti vardhanam | / Lokanaatham mahadbhootam sarvabhoota bhavodbhavam ||_

एष मे सर्व धर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।  
यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥  

_Esha me sarva dharmaanaam dharmo'dhikatamo matah | / Yadbhaktyaa pundareekaaksham stavairarchennarah sadaa ||_

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।  
परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥  

_Paramam yo mahattejah paramam yo mahattapah | / Paramam yo mahadbrahma paramam yah paraayanam ||_

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।  
दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥  

_Pavitraanaam pavitram yo mangalaanaam cha mangalam | / Daivatam devataanaam cha bhootaanaam yo'vyayah pitaa ||_

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादि युगागमे ।  
यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥  

_Yatah sarvaani bhootaani bhavantyaadi yugaagame | / Yasminshcha pralayam yaanti punareva yugakshaye ||_

तस्य लोक प्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।  
विष्णोर्नाम सहस्रं मे शृणु पाप भयापहम् ॥  

_Tasya loka pradhaanasya jagannaathasya bhoopate | / Vishnornaama sahasram me shrunu paapa bhayaapaham ||_

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।  
ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥  

_Yaani naamaani gaunaani vikhyaataani mahaatmanah | / Rushibhih parigeetaani taani vakshyaami bhootaye ||_

ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः ।  
छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः ॥  

_Rushirnaamnaam sahasrasya vedavyaaso mahaamunih | / Chhando'nushtup tathaa devo bhagavaan devakeesutah ||_

अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः ।  
त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते ॥  

_Amrutaanshoodbhavo beejam shaktirdevakinandanah | / Trisaamaa hrudayam tasya shaantyarthe viniyujyate ||_

विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् ।  
अनेकरूप दैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम् ॥  

_Vishnum jishnum mahaavishnum prabhavishnum maheshvaram | / Anekaroopa daityaantam namaami purushottamam ||_

अस्य श्री विष्णोर्दिव्य सहस्रनाम स्तोत्र महामन्त्रस्य ॥  
श्री वेदव्यासो भगवान् ऋषिः ।  
अनुष्टुप् छन्दः ।  
श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता ।  
अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् ।  
देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः ।  
उद्भवः, क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः ।  
शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् ।  
शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् ।  
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् ।  
त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् ।  
आनन्दं परब्रह्मेति योनिः ।  
ऋतुस्सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः॥  
श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् ।  
श्री महाविष्णु प्रीत्यर्थे सहस्रनाम जपे विनियोगः ।  

_Asya shree vishnordivya sahasranaama stotra mahaamantrasya || / Shree vedavyaaso bhagavaan rushih | / Anushtup chhandah | / Shreemahaavishnuh paramaatmaa shreemannaaraayano devataa | / Amrutaanshoodbhavo bhaanuriti beejam | / Devakeenandanah srashteti shaktih | / Udbhavah, kshobhano deva iti paramo mantrah | / Shankhabhrunnandakee chakreeti keelakam | / Shaarngadhanvaa gadaadhara ityastram | / Rathaangapaanirakshobhya iti netram | / Trisaamaa saamagah saameti kavacham | / Aanandam parabrahmeti yonih | / Rutussudarshanah kaala iti digbandhah|| / Shreevishvaroopa iti dhyaanam | / Shree mahaavishnu preetyarthe sahasranaama jape viniyogah |_

### ॥ ध्यानम् ॥
_|| Dhyaanam ||_

क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकतेमौक्तिकानां  
मालाकॢप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः ।  
शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्त पीयूष वर्षै-  
रानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदा शङ्खपाणिर्मुकुन्दः ॥  

_Ksheerodanvatpradeshe shuchimanivilasatsaikatemauktikaanaam / Maalaaklruptaasanasthah sphatikamaninibhairmauktikairmanditaangah | / Shubhrairabhrairadabhrairuparivirachitairmukta peeyoosha varshai- / Raanandee nah puneeyaadarinalinagadaa shankhapaanirmukundah ||_

भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे  
कर्णावाशाः शिरोद्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः ।  
अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुर नरखगगोभोगि गन्धर्वदैत्यैः  
चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवन वपुषं विष्णुमीशं नमामि ॥  

_Bhooh paadau yasya naabhirviyadasuranilashchandrasooryau cha netre / Karnaavaashaah shirodyaurmukhamapi dahano yasya vaasteyamabdhih | / Antahstham yasya vishvam sura narakhagagobhogi gandharvadaityaih / Chitram ranramyate tam tribhuvana vapusham vishnumeesham namaami ||_

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं  
विश्वाधारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ।  
लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्ध्यानगम्यम्  
वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥  

_Shaantaakaaram bhujagashayanam padmanaabham suresham / Vishvaadhaaram gaganasadrusham meghavarnam shubhaangam | / Lakshmeekaantam kamalanayanam yogihruddhyaanagamyam / Vande vishnum bhavabhayaharam sarvalokaikanaatham ||_

मेघश्यामं पीतकौशेयवासं  
श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।  
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं  
विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥  

_Meghashyaamam peetakausheyavaasam / Shreevatsaankam kaustubhodbhaasitaangam | / Punyopetam pundareekaayataaksham / Vishnum vande sarvalokaikanaatham ||_

नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते ।  
अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥  

_Namah samastabhootaanaamaadibhootaaya bhoobhrute | / Anekarooparoopaaya vishnave prabhavishnave ||_

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं  
सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् ।  
सहार वक्षःस्थल शोभि कौस्तुभं  
नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥  

_Sashankhachakram sakireetakundalam / Sapeetavastram saraseeruhekshanam | / Sahaara vakshahsthala shobhi kaustubham / Namaami vishnum shirasaa chaturbhujam ||_

छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि  
आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलङ्कृतम् ।  
चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कित वक्षसम्  
रुक्मिणी सत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये ॥  

_Chhaayaayaam paarijaatasya hemasinhaasanopari / Aaseenamambudashyaamamaayataakshamalankrutam | / Chandraananam chaturbaahum shreevatsaankita vakshasam / Rukminee satyabhaamaabhyaam sahitam krushnamaashraye ||_

### ॥ हरिः ॐ ॥
_|| Harih Om ||_

विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।  
भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १ ॥  

_Vishvam vishnurvashatkaaro bhootabhavyabhavatprabhuh | / Bhootakrudbhootabhrudbhaavo bhootaatmaa bhootabhaavanah || 1 ||_

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमागतिः ।  
अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ २ ॥  

_Pootaatmaa paramaatmaa cha muktaanaam paramaagatih | / Avyayah purushah saakshee kshetrajno'kshara eva cha || 2 ||_

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।  
नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥ ३ ॥  

_Yogo yogavidaam netaa pradhaanapurusheshvarah | / Naarasinhavapuh shreemaan keshavah purushottamah || 3 ||_

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।  
सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ ४ ॥  

_Sarvah sharvah shivah sthaanurbhootaadirnidhiravyayah | / Sambhavo bhaavano bhartaa prabhavah prabhureeshvarah || 4 ||_

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।  
अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ ५ ॥  

_Svayambhooh shambhuraadityah pushkaraaksho mahaasvanah | / Anaadinidhano dhaataa vidhaataa dhaaturuttamah || 5 ||_

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।  
विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ ६ ॥  

_Aprameyo hrusheekeshah padmanaabho'maraprabhuh | / Vishvakarmaa manustvashtaa sthavishthah sthaviro dhruvah || 6 ||_

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।  
प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ ७ ॥  

_Agraahyah shaashvatah krushno lohitaakshah pratardanah | / Prabhootastrikakubdhaama pavitram mangalam param || 7 ||_

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।  
हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥ ८ ॥  

_Eeshaanah praanadah praano jyeshthah shreshthah prajaapatih | / Hiranyagarbho bhoogarbho maadhavo madhusoodanah || 8 ||_

ईश्वरो विक्रमीधन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।  
अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ ९ ॥  

_Eeshvaro vikrameedhanvee medhaavee vikramah kramah | / Anuttamo duraadharshah krutajnah krutiraatmavaan || 9 ||_

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।  
अहस्संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ १० ॥  

_Sureshah sharanam sharma vishvaretaah prajaabhavah | / Ahassanvatsaro vyaalah pratyayah sarvadarshanah || 10 ||_

अजस्सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।  
वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिस्सृतः ॥ ११ ॥  

_Ajassarveshvarah siddhah siddhih sarvaadirachyutah | / Vrushaakapirameyaatmaa sarvayogavinissrutah || 11 ||_

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मा सम्मितस्समः ।  
अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ १२ ॥  

_Vasurvasumanaah satyah samaatmaa sammitassamah | / Amoghah pundareekaaksho vrushakarmaa vrushaakrutih || 12 ||_

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।  
अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥ १३ ॥  

_Rudro bahushiraa babhrurvishvayonih shuchishravaah | / Amrutah shaashvatasthaanurvaraaroho mahaatapaah || 13 ||_

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।  
वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः ॥ १४ ॥  

_Sarvagah sarvavidbhaanurvishvakseno janaardanah | / Vedo vedavidavyango vedaango vedavitkavih || 14 ||_

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।  
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ १५ ॥  

_Lokaadhyakshah suraadhyaksho dharmaadhyakshah krutaakrutah | / Chaturaatmaa chaturvyoohashchaturdanshtrashchaturbhujah || 15 ||_

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।  
अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥ १६ ॥  

_Bhraajishnurbhojanam bhoktaa sahishnurjagadaadijah | / Anagho vijayo jetaa vishvayonih punarvasuh || 16 ||_

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।  
अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥ १७ ॥  

_Upendro vaamanah praanshuramoghah shuchiroorjitah | / Ateendrah sangrahah sargo dhrutaatmaa niyamo yamah || 17 ||_

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।  
अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ १८ ॥  

_Vedyo vaidyah sadaayogee veerahaa maadhavo madhuh | / Ateendriyo mahaamaayo mahotsaaho mahaabalah || 18 ||_

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।  
अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥ १९ ॥  

_Mahaabuddhirmahaaveeryo mahaashaktirmahaadyutih | / Anirdeshyavapuh shreemaanameyaatmaa mahaadridhruk || 19 ||_

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सताङ्गतिः ।  
अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥ २० ॥  

_Maheshvaaso maheebhartaa shreenivaasah sataangatih | / Aniruddhah suraanando govindo govidaam patih || 20 ||_

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।  
हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ २१ ॥  

_Mareechirdamano hansah suparno bhujagottamah | / Hiranyanaabhah sutapaah padmanaabhah prajaapatih || 21 ||_

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः ।  
अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ २२ ॥  

_Amrutyuh sarvadruk sinhah sandhaataa sandhimaan sthirah | / Ajo durmarshanah shaastaa vishrutaatmaa suraarihaa || 22 ||_

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।  
निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ २३ ॥  

_Gururgurutamo dhaama satyah satyaparaakramah | / Nimisho'nimishah sragvee vaachaspatirudaaradheeh || 23 ||_

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः  
सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ २४ ॥  

_Agraneergraamaneeh shreemaan nyaayo netaa sameeranah / Sahasramoordhaa vishvaatmaa sahasraakshah sahasrapaat || 24 ||_

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः ।  
अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ २५ ॥  

_Aavartano nivruttaatmaa sanvrutah sampramardanah | / Ahah sanvartako vahniranilo dharaneedharah || 25 ||_

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।  
सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ २६ ॥  

_Suprasaadah prasannaatmaa vishvadhrugvishvabhugvibhuh | / Satkartaa satkrutah saadhurjahnurnaaraayano narah || 26 ||_

असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।  
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ २७ ॥  

_Asankhyeyo'prameyaatmaa vishishtah shishtakruchchhuchih | / Siddhaarthah siddhasankalpah siddhidah siddhisaadhanah || 27 ||_

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।  
वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ २८ ॥  

_Vrushaahee vrushabho vishnurvrushaparvaa vrushodarah | / Vardhano vardhamaanashcha viviktah shrutisaagarah || 28 ||_

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।  
नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ २९ ॥  

_Subhujo durdharo vaagmee mahendro vasudo vasuh | / Naikaroopo bruhadroopah shipivishtah prakaashanah || 29 ||_

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।  
ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ ३० ॥  

_Ojastejodyutidharah prakaashaatmaa prataapanah | / Ruddhah spashtaaksharo mantrashchandraanshurbhaaskaradyutih || 30 ||_

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।  
औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥ ३१ ॥  

_Amrutaanshoodbhavo bhaanuh shashabinduh sureshvarah | / Aushadham jagatah setuh satyadharmaparaakramah || 31 ||_

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।  
कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ ३२ ॥  

_Bhootabhavyabhavannaathah pavanah paavano'nalah | / Kaamahaa kaamakrutkaantah kaamah kaamapradah prabhuh || 32 ||_

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।  
अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ ३३ ॥  

_Yugaadikrudyugaavarto naikamaayo mahaashanah | / Adrushyo vyaktaroopashcha sahasrajidanantajit || 33 ||_

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः ।  
क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ ३४ ॥  

_Ishto'vishishtah shishteshtah shikhandee nahusho vrushah | / Krodhahaa krodhakrutkartaa vishvabaahurmaheedharah || 34 ||_

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।  
अपान्निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ ३५ ॥  

_Achyutah prathitah praanah praanado vaasavaanujah | / Apaannidhiradhishthaanamapramattah pratishthitah || 35 ||_

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।  
वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥ ३६ ॥  

_Skandah skandadharo dhuryo varado vaayuvaahanah | / Vaasudevo bruhadbhaanuraadidevah purandarah || 36 ||_

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।  
अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ ३७ ॥  

_Ashokastaaranastaarah shoorah shaurirjaneshvarah | / Anukoolah shataavartah padmee padmanibhekshanah || 37 ||_

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।  
महर्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥ ३८ ॥  

_Padmanaabho'ravindaakshah padmagarbhah shareerabhrut | / Mahardhirruddho vruddhaatmaa mahaaksho garudadhvajah || 38 ||_

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।  
सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥ ३९ ॥  

_Atulah sharabho bheemah samayajno havirharih | / Sarvalakshanalakshanyo lakshmeevaan samitinjayah || 39 ||_

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।  
महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ ४० ॥  

_Viksharo rohito maargo heturdaamodarah sahah | / Maheedharo mahaabhaago vegavaanamitaashanah || 40 ||_

उद्भवः, क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।  
करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१ ॥  

_Udbhavah, kshobhano devah shreegarbhah parameshvarah | / Karanam kaaranam kartaa vikartaa gahano guhah || 41 ||_

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।  
परर्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥ ४२ ॥  

_Vyavasaayo vyavasthaanah sansthaanah sthaanado dhruvah | / Parardhih paramaspashtastushtah pushtah shubhekshanah || 42 ||_

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।  
वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ ४३ ॥  

_Raamo viraamo virajo maargo neyo nayo'nayah | / Veerah shaktimataam shreshtho dharmo dharmaviduttamah || 43 ||_

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।  
हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ ४४ ॥  

_Vaikunthah purushah praanah praanadah pranavah pruthuh | / Hiranyagarbhah shatrughno vyaapto vaayuradhokshajah || 44 ||_

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।  
उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ ४५ ॥  

_Rutuh sudarshanah kaalah parameshthee parigrahah | / Ugrah sanvatsaro daksho vishraamo vishvadakshinah || 45 ||_

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।  
अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ ४६ ॥  

_Vistaarah sthaavarasthaanuh pramaanam beejamavyayam | / Artho'nartho mahaakosho mahaabhogo mahaadhanah || 46 ||_

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः ।  
नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः, क्षामः समीहनः ॥ ४७ ॥  

_Anirvinnah sthavishtho'bhoordharmayoopo mahaamakhah | / Nakshatranemirnakshatree kshamah, kshaamah sameehanah || 47 ||_

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सताङ्गतिः ।  
सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ ४८ ॥  

_Yajna ijyo mahejyashcha kratuh satram sataangatih | / Sarvadarshee vimuktaatmaa sarvajno jnaanamuttamam || 48 ||_

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।  
मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ ४९ ॥  

_Suvratah sumukhah sookshmah sughoshah sukhadah suhrut | / Manoharo jitakrodho veerabaahurvidaaranah || 49 ||_

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।  
वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ ५० ॥  

_Svaapanah svavasho vyaapee naikaatmaa naikakarmakrut | / Vatsaro vatsalo vatsee ratnagarbho dhaneshvarah || 50 ||_

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम्॥  
अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ ५१ ॥  

_Dharmagubdharmakruddharmee sadasatksharamaksharam|| / Avijnaataa sahasraanshurvidhaataa krutalakshanah || 51 ||_

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।  
आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ ५२ ॥  

_Gabhastinemih sattvasthah sinho bhootamaheshvarah | / Aadidevo mahaadevo devesho devabhrudguruh || 52 ||_

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।  
शरीरभूतभृद् भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ ५३ ॥  

_Uttaro gopatirgoptaa jnaanagamyah puraatanah | / Shareerabhootabhrud bhoktaa kapeendro bhooridakshinah || 53 ||_

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित् पुरुसत्तमः ।  
विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वतां पतिः ॥ ५४ ॥  

_Somapo'mrutapah somah purujit purusattamah | / Vinayo jayah satyasandho daashaarhah saatvataam patih || 54 ||_

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।  
अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ ५५ ॥  

_Jeevo vinayitaa saakshee mukundo'mitavikramah | / Ambhonidhiranantaatmaa mahodadhishayo'ntakah || 55 ||_

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।  
आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ ५६ ॥  

_Ajo mahaarhah svaabhaavyo jitaamitrah pramodanah | / Aanando nandano nandah satyadharmaa trivikramah || 56 ||_

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।  
त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ ५७ ॥  

_Maharshih kapilaachaaryah krutajno medineepatih | / Tripadastridashaadhyaksho mahaashrungah krutaantakrut || 57 ||_

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।  
गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ ५८ ॥  

_Mahaavaraaho govindah sushenah kanakaangadee | / Guhyo gabheero gahano guptashchakragadaadharah || 58 ||_

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोऽच्युतः ।  
वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ ५९ ॥  

_Vedhaah svaango'jitah krushno drudhah sankarshano'chyutah | / Varuno vaaruno vrukshah pushkaraaksho mahaamanaah || 59 ||_

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः ।  
आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ ६० ॥  

_Bhagavaan bhagahaa''nandee vanamaalee halaayudhah | / Aadityo jyotiraadityah sahishnurgatisattamah || 60 ||_

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।  
दिवःस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ ६१ ॥  

_Sudhanvaa khandaparashurdaaruno dravinapradah | / Divahspruk sarvadrugvyaaso vaachaspatirayonijah || 61 ||_

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।  
संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ ६२ ॥  

_Trisaamaa saamagah saama nirvaanam bheshajam bhishak | / Sannyaasakruchchhamah shaanto nishthaa shaantih paraayanam || 62 ||_

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।  
गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ ६३ ॥  

_Shubhaangah shaantidah srashtaa kumudah kuvaleshayah | / Gohito gopatirgoptaa vrushabhaaksho vrushapriyah || 63 ||_

अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।  
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ ६४ ॥  

_Anivartee nivruttaatmaa sanksheptaa kshemakruchchhivah | / Shreevatsavakshaah shreevaasah shreepatih shreemataanvarah || 64 ||_

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।  
श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥ ६५ ॥  

_Shreedah shreeshah shreenivaasah shreenidhih shreevibhaavanah | / Shreedharah shreekarah shreyah shreemaanllokatrayaashrayah || 65 ||_

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।  
विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ ६६ ॥  

_Svakshah svangah shataanando nandirjyotirganeshvarah | / Vijitaatmaa'vidheyaatmaa satkeertishchhinnasanshayah || 66 ||_

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः ।  
भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥ ६७ ॥  

_Udeernah sarvatashchakshuraneeshah shaashvatasthirah | / Bhooshayo bhooshano bhootirvishokah shokanaashanah || 67 ||_

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।  
अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ६८ ॥  

_Archishmaanarchitah kumbho vishuddhaatmaa vishodhanah | / Aniruddho'pratirathah pradyumno'mitavikramah || 68 ||_

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः ।  
त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ ६९ ॥  

_Kaalaneminihaa veerah shaurih shoorajaneshvarah | / Trilokaatmaa trilokeshah keshavah keshihaa harih || 69 ||_

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।  
अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥ ७० ॥  

_Kaamadevah kaamapaalah kaamee kaantah krutaagamah | / Anirdeshyavapurvishnurveero'nanto dhananjayah || 70 ||_

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।  
ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ ७१ ॥  

_Brahmanyo brahmakrud brahmaa brahma brahmavivardhanah | / Brahmavid braahmano brahmee brahmajno braahmanapriyah || 71 ||_

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।  
महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ ७२ ॥  

_Mahaakramo mahaakarmaa mahaatejaa mahoragah | / Mahaakraturmahaayajvaa mahaayajno mahaahavih || 72 ||_

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।  
पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ ७३ ॥  

_Stavyah stavapriyah stotram stutih stotaa ranapriyah | / Poornah poorayitaa punyah punyakeertiranaamayah || 73 ||_

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।  
वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ ७४ ॥  

_Manojavasteerthakaro vasuretaa vasupradah | / Vasuprado vaasudevo vasurvasumanaa havih || 74 ||_

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।  
शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥ ७५ ॥  

_Sadgatih satkrutih sattaa sadbhootih satparaayanah | / Shooraseno yadushreshthah sannivaasah suyaamunah || 75 ||_

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।  
दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥ ७६ ॥  

_Bhootaavaaso vaasudevah sarvaasunilayo'nalah | / Darpahaa darpado drupto durdharo'thaaparaajitah || 76 ||_

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।  
अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥ ७७ ॥  

_Vishvamoortirmahaamoortirdeeptamoortiramoortimaan | / Anekamoortiravyaktah shatamoortih shataananah || 77 ||_

एको नैकः सवः कः किं यत्तत् पदमनुत्तमम् ।  
लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ ७८ ॥  

_Eko naikah savah kah kim yattat padamanuttamam | / Lokabandhurlokanaatho maadhavo bhaktavatsalah || 78 ||_

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।  
वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ ७९ ॥  

_Suvarnavarno hemaango varaangashchandanaangadee | / Veerahaa vishamah shoonyo ghrutaasheerachalashchalah || 79 ||_

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।  
सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥ ८० ॥  

_Amaanee maanado maanyo lokasvaamee trilokadhruk | / Sumedhaa medhajo dhanyah satyamedhaa dharaadharah || 80 ||_

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।  
प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ ८१ ॥  

_Tejovrusho dyutidharah sarvashastrabhrutaanvarah | / Pragraho nigraho vyagro naikashrungo gadaagrajah || 81 ||_

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।  
चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥ ८२ ॥  

_Chaturmoortishchaturbaahushchaturvyoohashchaturgatih | / Chaturaatmaa chaturbhaavashchaturvedavidekapaat || 82 ||_

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।  
दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ ८३ ॥  

_Samaavarto'nivruttaatmaa durjayo duratikramah | / Durlabho durgamo durgo duraavaaso duraarihaa || 83 ||_

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।  
इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ ८४ ॥  

_Shubhaango lokasaarangah sutantustantuvardhanah | / Indrakarmaa mahaakarmaa krutakarmaa krutaagamah || 84 ||_

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।  
अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥ ८५ ॥  

_Udbhavah sundarah sundo ratnanaabhah sulochanah | / Arko vaajasanah shrungee jayantah sarvavijjayee || 85 ||_

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।  
महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ ८६ ॥  

_Suvarnabindurakshobhyah sarvavaageeshvareshvarah | / Mahaahrado mahaagarto mahaabhooto mahaanidhih || 86 ||_

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः ।  
अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ८७ ॥  

_Kumudah kundarah kundah parjanyah paavano'nilah | / Amrutaasho'mrutavapuh sarvajnah sarvatomukhah || 87 ||_

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।  
न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥ ८८ ॥  

_Sulabhah suvratah siddhah shatrujichchhatrutaapanah | / Nyagrodho'dumbaro'shvatthashchaanooraandhranishoodanah || 88 ||_

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।  
अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ ८९ ॥  

_Sahasraarchih saptajihvah saptaidhaah saptavaahanah | / Amoortiranagho'chintyo bhayakrudbhayanaashanah || 89 ||_

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।  
अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ ९० ॥  

_Anurbruhatkrushah sthoolo gunabhrunnirguno mahaan | / Adhrutah svadhrutah svaasyah praagvansho vanshavardhanah || 90 ||_

भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।  
आश्रमः श्रमणः, क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ ९१ ॥  

_Bhaarabhrut kathito yogee yogeeshah sarvakaamadah | / Aashramah shramanah, kshaamah suparno vaayuvaahanah || 91 ||_

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।  
अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ॥ ९२ ॥  

_Dhanurdharo dhanurvedo dando damayitaa damah | / Aparaajitah sarvasaho niyantaa'niyamo'yamah || 92 ||_

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।  
अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः ॥ ९३ ॥  

_Sattvavaan saattvikah satyah satyadharmaparaayanah | / Abhipraayah priyaarho'rhah priyakrut preetivardhanah || 93 ||_

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।  
रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥ ९४ ॥  

_Vihaayasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh | / Ravirvirochanah sooryah savitaa ravilochanah || 94 ||_

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः ।  
अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ ९५ ॥  

_Ananto hutabhugbhoktaa sukhado naikajo'grajah | / Anirvinnah sadaamarshee lokaadhishthaanamadbhutah || 95 ||_

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।  
स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्तिः स्वस्तिभुक् स्वस्तिदक्षिणः ॥ ९६ ॥  

_Sanaatsanaatanatamah kapilah kapiravyayah | / Svastidah svastikrutsvastih svastibhuk svastidakshinah || 96 ||_

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।  
शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥ ९७ ॥  

_Araudrah kundalee chakree vikramyoorjitashaasanah | / Shabdaatigah shabdasahah shishirah sharvareekarah || 97 ||_

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः, क्षमिणांवरः ।  
विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ ९८ ॥  

_Akroorah peshalo daksho dakshinah, kshaminaanvarah | / Vidvattamo veetabhayah punyashravanakeertanah || 98 ||_

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।  
वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥ ९९ ॥  

_Uttaarano dushkrutihaa punyo duhsvapnanaashanah | / Veerahaa rakshanah santo jeevanah paryavasthitah || 99 ||_

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।  
चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ १०० ॥  

_Anantaroopo'nantashreerjitamanyurbhayaapahah | / Chaturashro gabheeraatmaa vidisho vyaadisho dishah || 100 ||_

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।  
जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ १०१ ॥  

_Anaadirbhoorbhuvo lakshmeeh suveero ruchiraangadah | / Janano janajanmaadirbheemo bheemaparaakramah || 101 ||_

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः ।  
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ १०२ ॥  

_Aadhaaranilayo'dhaataa pushpahaasah prajaagarah | / Oordhvagah satpathaachaarah praanadah pranavah panah || 102 ||_

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत् प्राणजीवनः ।  
तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ १०३ ॥  

_Pramaanam praananilayah praanabhrut praanajeevanah | / Tattvam tattvavidekaatmaa janmamrutyujaraatigah || 103 ||_

भूर्भुवः स्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।  
यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥ १०४ ॥  

_Bhoorbhuvah svastarustaarah savitaa prapitaamahah | / Yajno yajnapatiryajvaa yajnaango yajnavaahanah || 104 ||_

यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुक् यज्ञसाधनः ।  
यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ १०५ ॥  

_Yajnabhrud yajnakrud yajnee yajnabhuk yajnasaadhanah | / Yajnaantakrud yajnaguhyamannamannaada eva cha || 105 ||_

आत्मयोनिः स्वयञ्जातो वैखानः सामगायनः ।  
देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ १०६ ॥  

_Aatmayonih svayanjaato vaikhaanah saamagaayanah | / Devakeenandanah srashtaa kshiteeshah paapanaashanah || 106 ||_

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।  
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥ १०७ ॥  

_Shankhabhrunnandakee chakree shaarngadhanvaa gadaadharah | / Rathaangapaanirakshobhyah sarvapraharanaayudhah || 107 ||_

श्री सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति ।  
वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।  
श्रीमान्नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥ १०८ ॥  

_Shree sarvapraharanaayudha Om nama iti | / Vanamaalee gadee shaarngee shankhee chakree cha nandakee | / Shreemaannaaraayano vishnurvaasudevo'bhirakshatu || 108 ||_

### ॥ उत्तरपीठिका ॥
_|| Uttarapeethikaa ||_

श्रीवासुदेवोऽभिरक्षतु ॐ नम इति ।  
इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।  
नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥  

_Shreevaasudevo'bhirakshatu Om nama iti | / Iteedam keertaneeyasya keshavasya mahaatmanah | / Naamnaam sahasram divyaanaamasheshena prakeertitam ||_

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।  
नाशुभं प्राप्नुयात् किञ्चित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥  

_Ya idam shrunuyaannityam yashchaapi parikeertayet | / Naashubham praapnuyaat kinchitso'mutreha cha maanavah ||_

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात् क्षत्रियो विजयी भवेत् ।  
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥  

_Vedaantago braahmanah syaat kshatriyo vijayee bhavet | / Vaishyo dhanasamruddhah syaachchhoodrah sukhamavaapnuyaat ||_

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।  
कामानवाप्नुयात् कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाम् ॥  

_Dharmaarthee praapnuyaaddharmamarthaarthee chaarthamaapnuyaat | / Kaamaanavaapnuyaat kaamee prajaarthee chaapnuyaatprajaam ||_

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।  
सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत् प्रकीर्तयेत् ॥  

_Bhaktimaan yah sadotthaaya shuchistadgatamaanasah | / Sahasram vaasudevasya naamnaametat prakeertayet ||_

यशः प्राप्नोति विपुलं यातिप्राधान्यमेव च ।  
अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥  

_Yashah praapnoti vipulam yaatipraadhaanyameva cha | / Achalaam shriyamaapnoti shreyah praapnotyanuttamam ||_

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।  
भवत्यरोगो द्युतिमान् बलरूप गुणान्वितः ॥  

_Na bhayam kvachidaapnoti veeryam tejashcha vindati | / Bhavatyarogo dyutimaan balaroopa gunaanvitah ||_

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।  
भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥  

_Rogaarto muchyate rogaadbaddho muchyeta bandhanaat | / Bhayaanmuchyeta bheetastu muchyetaapanna aapadah ||_

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।  
स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥  

_Durgaanyatitaratyaashu purushah purushottamam | / Stuvannaamasahasrena nityam bhaktisamanvitah ||_

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।  
सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥  

_Vaasudevaashrayo martyo vaasudevaparaayanah | / Sarvapaapavishuddhaatmaa yaati brahma sanaatanam ||_

न वासुदेव भक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।  
जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥  

_Na vaasudeva bhaktaanaamashubham vidyate kvachit | / Janmamrutyujaraavyaadhibhayam naivopajaayate ||_

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।  
युज्येतात्म सुखक्षान्ति श्रीधृति स्मृति कीर्तिभिः ॥  

_Imam stavamadheeyaanah shraddhaabhaktisamanvitah | / Yujyetaatma sukhakshaanti shreedhruti smruti keertibhih ||_

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभामतिः ।  
भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥  

_Na krodho na cha maatsaryam na lobho naashubhaamatih | / Bhavanti krutapunyaanaam bhaktaanaam purushottame ||_

द्यौः स-चन्द्रार्क नक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।  
वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥  

_Dyauh sa-chandraarka nakshatraa kham disho bhoormahodadhih | / Vaasudevasya veeryena vidhrutaani mahaatmanah ||_

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।  
जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य स चराचरम् ॥  

_Sasuraasuragandharvam sayakshoragaraakshasam | / Jagadvashe vartatedam krushnasya sa charaacharam ||_

इन्द्रियाणि मनोबुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ।  
वासुदेवात्मकान्याहुः, क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥  

_Indriyaani manobuddhih sattvam tejo balam dhrutih | / Vaasudevaatmakaanyaahuh, kshetram kshetrajna eva cha ||_

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते ।  
आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥  

_Sarvaagamaanaamaachaarah prathamam parikalpate | / Aachaaraprabhavo dharmo dharmasya prabhurachyutah ||_

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।  
जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥  

_Rushayah pitaro devaa mahaabhootaani dhaatavah | / Jangamaajangamam chedam jagannaaraayanodbhavam ||_

योगोज्ञानं तथा साङ्ख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च ।  
वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥  

_Yogojnaanam tathaa saankhyam vidyaah shilpaadikarma cha | / Vedaah shaastraani vijnaanametatsarvam janaardanaat ||_

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।  
त्रींलोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥  

_Eko vishnurmahadbhootam pruthagbhootaanyanekashah | / Treenlokaanvyaapya bhootaatmaa bhunkte vishvabhugavyayah ||_

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।  
पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥  

_Imam stavam bhagavato vishnorvyaasena keertitam | / Pathedya ichchhetpurushah shreyah praaptum sukhaani cha ||_

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम्।  
भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥  
न ते यान्ति पराभवं ॐ नम इति ।  

_Vishveshvaramajam devam jagatah prabhumavyayam| / Bhajanti ye pushkaraaksham na te yaanti paraabhavam || / Na te yaanti paraabhavam Om nama iti |_

अर्जुन उवाच  
पद्मपत्र विशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।  
भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन ॥  

_Arjuna uvaacha / Padmapatra vishaalaaksha padmanaabha surottama | / Bhaktaanaamanuraktaanaam traataa bhava janaardana ||_

श्रीभगवानुवाच  
यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव ।  
सोऽहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ॥  
स्तुत एव न संशय ॐ नम इति ।  

_Shreebhagavaanuvaacha / Yo maam naamasahasrena stotumichchhati paandava | / So'hamekena shlokena stuta eva na sanshayah || / Stuta eva na sanshaya Om nama iti |_

व्यास उवाच  
वासनाद्वासुदेवस्य वासितं भुवनत्रयम् ।  
सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥  
श्रीवासुदेव नमोस्तुत ॐ नम इति ।  

_Vyaasa uvaacha / Vaasanaadvaasudevasya vaasitam bhuvanatrayam | / Sarvabhootanivaaso'si vaasudeva namo'stu te || / Shreevaasudeva namostuta Om nama iti |_

पार्वत्युवाच  
केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् ।  
पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥  

_Paarvatyuvaacha / Kenopaayena laghunaa vishnornaamasahasrakam | / Pathyate panditairnityam shrotumichchhaamyaham prabho ||_

ईश्वर उवाच  
श्रीराम राम रामेति रमे रामे मनोरमे ।  
सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥  
श्रीराम नाम वरानन ॐ नम इति ।  

_Eeshvara uvaacha / Shreeraama raama raameti rame raame manorame | / Sahasranaama tattulyam raamanaama varaanane || / Shreeraama naama varaanana Om nama iti |_

ब्रह्मोवाच  
नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ।  
सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटी युगधारिणे नमः ॥  
सहस्रकोटी युगधारिणे नम ॐ नम इति ।  

_Brahmovaacha / Namo'stvanantaaya sahasramoortaye sahasrapaadaakshishirorubaahave | / Sahasranaamne purushaaya shaashvate sahasrakotee yugadhaarine namah || / Sahasrakotee yugadhaarine nama Om nama iti |_

सञ्जय उवाच  
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।  
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥  

_Sanjaya uvaacha / Yatra yogeshvarah krushno yatra paartho dhanurdharah | / Tatra shreervijayo bhootirdhruvaa neetirmatirmama ||_

श्री भगवान् उवाच  
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।  
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥  

_Shree bhagavaan uvaacha / Ananyaashchintayanto maam ye janaah paryupaasate | / Teshaam nityaabhiyuktaanaam yogakshemam vahaamyaham ||_

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।  
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥  

_Paritraanaaya saadhoonaam vinaashaaya cha dushkrutaam | / Dharmasansthaapanaarthaaya sambhavaami yuge yuge ||_

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीता घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः ।  
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति ॥  

_Aartaa vishannaah shithilaashcha bheetaa ghoreshu cha vyaadhishu vartamaanaah | / Sankeertya naaraayanashabdamaatram vimuktaduhkhaah sukhino bhavanti ||_

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।  
करोमि यद्यत्सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥  

_Kaayena vaachaa manasendriyairvaa buddhyaatmanaa vaa prakruteh svabhaavaat | / Karomi yadyatsakalam parasmai naaraayanaayeti samarpayaami ||_

### इति श्रीमहाभारते शतसहस्रिकायां संहितायां वैयासिक्यां अनुशासनपर्वान्तर्गत अनुशासनिकपर्वणि मोक्षधर्मे भीष्म युधिष्ठिर संवादे श्री विष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रम् नाम एकोनपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ।
_Iti shreemahaabhaarate shatasahasrikaayaam sanhitaayaam vaiyaasikyaam anushaasanaparvaantargata anushaasanikaparvani mokshadharme bheeshma yudhishthira sanvaade shree vishnordivyasahasranaamastotram naama ekonapanchaashadadhikashatatamo'dhyaayah |_