# Gita 14 · Gunatraya Vibhaga Yoga · गीता १४ · गुणत्रयविभागयोगः

- Type: Chapter (chapter 14 of the Shrimad Bhagavad Gita)
- Language: Sanskrit
- Verses: 27
- Verified: yes
- Read in the app: https://pocketpothi.com/read?t=bhagavad-gita-14
- Share link: https://pocketpothi.com/p/fj
- Page: https://pocketpothi.com/texts/bhagavad-gita-14

## Text (Devanagari, with simple Roman spelling below each verse)

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।  
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १ ॥  

_Param bhooyah pravakshyaami jnaanaanaam jnaanamuttamam | / Yajjnaatvaa munayah sarve paraam siddhimito gataah || 1 ||_

इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।  
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ २ ॥  

_Idam jnaanamupaashritya mama saadharmyamaagataah | / Sarge'pi nopajaayante pralaye na vyathanti cha || 2 ||_

मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।  
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ३ ॥  

_Mama yonirmahad brahma tasmingarbham dadhaamyaham | / Sambhavah sarvabhootaanaam tato bhavati bhaarata || 3 ||_

सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।  
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ४ ॥  

_Sarvayonishu kaunteya moortayah sambhavanti yaah | / Taasaam brahma mahadyoniraham beejapradah pitaa || 4 ||_

सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।  
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ५ ॥  

_Sattvam rajastama iti gunaah prakrutisambhavaah | / Nibadhnanti mahaabaaho dehe dehinamavyayam || 5 ||_

तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।  
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६ ॥  

_Tatra sattvam nirmalatvaatprakaashakamanaamayam | / Sukhasangena badhnaati jnaanasangena chaanagha || 6 ||_

रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।  
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ७ ॥  

_Rajo raagaatmakam viddhi trushnaasangasamudbhavam | / Tannibadhnaati kaunteya karmasangena dehinam || 7 ||_

तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।  
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ८ ॥  

_Tamastvajnaanajam viddhi mohanam sarvadehinaam | / Pramaadaalasyanidraabhistannibadhnaati bhaarata || 8 ||_

सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।  
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ ९ ॥  

_Sattvam sukhe sanjayati rajah karmani bhaarata | / Jnaanamaavrutya tu tamah pramaade sanjayatyuta || 9 ||_

रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।  
रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १० ॥  

_Rajastamashchaabhibhooya sattvam bhavati bhaarata | / Rajah sattvam tamashchaiva tamah sattvam rajastathaa || 10 ||_

सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।  
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ ११ ॥  

_Sarvadvaareshu dehe'sminprakaasha upajaayate | / Jnaanam yadaa tadaa vidyaadvivruddham sattvamityuta || 11 ||_

लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।  
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १२ ॥  

_Lobhah pravruttiraarambhah karmanaamashamah spruhaa | / Rajasyetaani jaayante vivruddhe bharatarshabha || 12 ||_

अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।  
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥  

_Aprakaasho'pravruttishcha pramaado moha eva cha | / Tamasyetaani jaayante vivruddhe kurunandana || 13 ||_

यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।  
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥  

_Yadaa sattve pravruddhe tu pralayam yaati dehabhrut | / Tadottamavidaam lokaanamalaanpratipadyate || 14 ||_

रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।  
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १५ ॥  

_Rajasi pralayam gatvaa karmasangishu jaayate | / Tathaa praleenastamasi moodhayonishu jaayate || 15 ||_

कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।  
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥  

_Karmanah sukrutasyaahuh saattvikam nirmalam phalam | / Rajasastu phalam duhkhamajnaanam tamasah phalam || 16 ||_

सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।  
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ १७ ॥  

_Sattvaatsanjaayate jnaanam rajaso lobha eva cha | / Pramaadamohau tamaso bhavato'jnaanameva cha || 17 ||_

ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।  
जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ १८ ॥  

_Oordhvam gachchhanti sattvasthaa madhye tishthanti raajasaah | / Jaghanyagunavruttisthaa adho gachchhanti taamasaah || 18 ||_

नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।  
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ १९ ॥  

_Naanyam gunebhyah kartaaram yadaa drashtaanupashyati | / Gunebhyashcha param vetti madbhaavam so'dhigachchhati || 19 ||_

गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।  
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ २० ॥  

_Gunaanetaanateetya treendehee dehasamudbhavaan | / Janmamrutyujaraaduhkhairvimukto'mrutamashnute || 20 ||_

### अर्जुन उवाच
_Arjuna uvaacha_

कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।  
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ २१ ॥  

_Kairlingaistreengunaanetaanateeto bhavati prabho | / Kimaachaarah katham chaitaanstreengunaanativartate || 21 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।  
न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ २२ ॥  

_Prakaasham cha pravruttim cha mohameva cha paandava | / Na dveshti sampravruttaani na nivruttaani kaankshati || 22 ||_

उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।  
गुणा वर्तन्त इत्येवं योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ २३ ॥  

_Udaaseenavadaaseeno gunairyo na vichaalyate | / Gunaa vartanta ityevam yo'vatishthati nengate || 23 ||_

समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।  
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ २४ ॥  

_Samaduhkhasukhah svasthah samaloshtaashmakaanchanah | / Tulyapriyaapriyo dheerastulyanindaatmasanstutih || 24 ||_

मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।  
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ २५ ॥  

_Maanaapamaanayostulyastulyo mitraaripakshayoh | / Sarvaarambhaparityaagee gunaateetah sa uchyate || 25 ||_

मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।  
स गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ २६ ॥  

_Maam cha yo'vyabhichaarena bhaktiyogena sevate | / Sa gunaansamateetyaitaanbrahmabhooyaaya kalpate || 26 ||_

ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।  
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ २७ ॥  

_Brahmano hi pratishthaahamamrutasyaavyayasya cha | / Shaashvatasya cha dharmasya sukhasyaikaantikasya cha || 27 ||_

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु  
ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे  
गुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥  

_Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu / Brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade / Gunatrayavibhaagayogo naama chaturdasho'dhyaayah ||_