{"id":"bhagavad-gita-14","code":"fj","title":{"dev":"गीता १४ · गुणत्रयविभागयोगः","rom":"Gita 14 · Gunatraya Vibhaga Yoga"},"type":"gita-adhyaya","typeLabel":"Chapter","language":"sa","languageName":"Sanskrit","deity":["krishna"],"aliases":["Bhagavad Gita chapter 14","Gita adhyay 14","गीता अध्याय 14"],"book":{"id":"bhagavad-gita","n":14,"title":"Shrimad Bhagavad Gita"},"verses":27,"sections":[{"kind":"heading","dev":"श्रीभगवानुवाच","rom":"Shreebhagavaanuvaacha"},{"kind":"verse","n":1,"dev":"परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।\nयज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १ ॥","rom":"Param bhooyah pravakshyaami jnaanaanaam jnaanamuttamam |\nYajjnaatvaa munayah sarve paraam siddhimito gataah || 1 ||"},{"kind":"verse","n":2,"dev":"इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।\nसर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ २ ॥","rom":"Idam jnaanamupaashritya mama saadharmyamaagataah |\nSarge'pi nopajaayante pralaye na vyathanti cha || 2 ||"},{"kind":"verse","n":3,"dev":"मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।\nसम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ३ ॥","rom":"Mama yonirmahad brahma tasmingarbham dadhaamyaham |\nSambhavah sarvabhootaanaam tato bhavati bhaarata || 3 ||"},{"kind":"verse","n":4,"dev":"सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।\nतासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ४ ॥","rom":"Sarvayonishu kaunteya moortayah sambhavanti yaah |\nTaasaam brahma mahadyoniraham beejapradah pitaa || 4 ||"},{"kind":"verse","n":5,"dev":"सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।\nनिबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ५ ॥","rom":"Sattvam rajastama iti gunaah prakrutisambhavaah |\nNibadhnanti mahaabaaho dehe dehinamavyayam || 5 ||"},{"kind":"verse","n":6,"dev":"तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।\nसुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६ ॥","rom":"Tatra sattvam nirmalatvaatprakaashakamanaamayam |\nSukhasangena badhnaati jnaanasangena chaanagha || 6 ||"},{"kind":"verse","n":7,"dev":"रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।\nतन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ७ ॥","rom":"Rajo raagaatmakam viddhi trushnaasangasamudbhavam |\nTannibadhnaati kaunteya karmasangena dehinam || 7 ||"},{"kind":"verse","n":8,"dev":"तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।\nप्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ८ ॥","rom":"Tamastvajnaanajam viddhi mohanam sarvadehinaam |\nPramaadaalasyanidraabhistannibadhnaati bhaarata || 8 ||"},{"kind":"verse","n":9,"dev":"सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।\nज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ ९ ॥","rom":"Sattvam sukhe sanjayati rajah karmani bhaarata |\nJnaanamaavrutya tu tamah pramaade sanjayatyuta || 9 ||"},{"kind":"verse","n":10,"dev":"रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।\nरजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १० ॥","rom":"Rajastamashchaabhibhooya sattvam bhavati bhaarata |\nRajah sattvam tamashchaiva tamah sattvam rajastathaa || 10 ||"},{"kind":"verse","n":11,"dev":"सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।\nज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ ११ ॥","rom":"Sarvadvaareshu dehe'sminprakaasha upajaayate |\nJnaanam yadaa tadaa vidyaadvivruddham sattvamityuta || 11 ||"},{"kind":"verse","n":12,"dev":"लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।\nरजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १२ ॥","rom":"Lobhah pravruttiraarambhah karmanaamashamah spruhaa |\nRajasyetaani jaayante vivruddhe bharatarshabha || 12 ||"},{"kind":"verse","n":13,"dev":"अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।\nतमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥","rom":"Aprakaasho'pravruttishcha pramaado moha eva cha |\nTamasyetaani jaayante vivruddhe kurunandana || 13 ||"},{"kind":"verse","n":14,"dev":"यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।\nतदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥","rom":"Yadaa sattve pravruddhe tu pralayam yaati dehabhrut |\nTadottamavidaam lokaanamalaanpratipadyate || 14 ||"},{"kind":"verse","n":15,"dev":"रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।\nतथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १५ ॥","rom":"Rajasi pralayam gatvaa karmasangishu jaayate |\nTathaa praleenastamasi moodhayonishu jaayate || 15 ||"},{"kind":"verse","n":16,"dev":"कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।\nरजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥","rom":"Karmanah sukrutasyaahuh saattvikam nirmalam phalam |\nRajasastu phalam duhkhamajnaanam tamasah phalam || 16 ||"},{"kind":"verse","n":17,"dev":"सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।\nप्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ १७ ॥","rom":"Sattvaatsanjaayate jnaanam rajaso lobha eva cha |\nPramaadamohau tamaso bhavato'jnaanameva cha || 17 ||"},{"kind":"verse","n":18,"dev":"ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।\nजघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ १८ ॥","rom":"Oordhvam gachchhanti sattvasthaa madhye tishthanti raajasaah |\nJaghanyagunavruttisthaa adho gachchhanti taamasaah || 18 ||"},{"kind":"verse","n":19,"dev":"नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।\nगुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ १९ ॥","rom":"Naanyam gunebhyah kartaaram yadaa drashtaanupashyati |\nGunebhyashcha param vetti madbhaavam so'dhigachchhati || 19 ||"},{"kind":"verse","n":20,"dev":"गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।\nजन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ २० ॥","rom":"Gunaanetaanateetya treendehee dehasamudbhavaan |\nJanmamrutyujaraaduhkhairvimukto'mrutamashnute || 20 ||"},{"kind":"heading","dev":"अर्जुन उवाच","rom":"Arjuna uvaacha"},{"kind":"verse","n":21,"dev":"कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।\nकिमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ २१ ॥","rom":"Kairlingaistreengunaanetaanateeto bhavati prabho |\nKimaachaarah katham chaitaanstreengunaanativartate || 21 ||"},{"kind":"heading","dev":"श्रीभगवानुवाच","rom":"Shreebhagavaanuvaacha"},{"kind":"verse","n":22,"dev":"प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।\nन द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ २२ ॥","rom":"Prakaasham cha pravruttim cha mohameva cha paandava |\nNa dveshti sampravruttaani na nivruttaani kaankshati || 22 ||"},{"kind":"verse","n":23,"dev":"उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।\nगुणा वर्तन्त इत्येवं योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ २३ ॥","rom":"Udaaseenavadaaseeno gunairyo na vichaalyate |\nGunaa vartanta ityevam yo'vatishthati nengate || 23 ||"},{"kind":"verse","n":24,"dev":"समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।\nतुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ २४ ॥","rom":"Samaduhkhasukhah svasthah samaloshtaashmakaanchanah |\nTulyapriyaapriyo dheerastulyanindaatmasanstutih || 24 ||"},{"kind":"verse","n":25,"dev":"मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।\nसर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ २५ ॥","rom":"Maanaapamaanayostulyastulyo mitraaripakshayoh |\nSarvaarambhaparityaagee gunaateetah sa uchyate || 25 ||"},{"kind":"verse","n":26,"dev":"मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।\nस गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ २६ ॥","rom":"Maam cha yo'vyabhichaarena bhaktiyogena sevate |\nSa gunaansamateetyaitaanbrahmabhooyaaya kalpate || 26 ||"},{"kind":"verse","n":27,"dev":"ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।\nशाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ २७ ॥","rom":"Brahmano hi pratishthaahamamrutasyaavyayasya cha |\nShaashvatasya cha dharmasya sukhasyaikaantikasya cha || 27 ||"},{"kind":"prose","dev":"ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु\nब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे\nगुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥","rom":"Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu\nBrahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade\nGunatrayavibhaagayogo naama chaturdasho'dhyaayah ||"}],"verified":true,"url":"https://pocketpothi.com/texts/bhagavad-gita-14","appUrl":"https://pocketpothi.com/read?t=bhagavad-gita-14","shareUrl":"https://pocketpothi.com/p/fj"}