{"id":"bhagavad-gita-05","code":"f9","title":{"dev":"गीता ५ · कर्मसंन्यासयोगः","rom":"Gita 5 · Karma Sannyasa Yoga"},"type":"gita-adhyaya","typeLabel":"Chapter","language":"sa","languageName":"Sanskrit","deity":["krishna"],"aliases":["Bhagavad Gita chapter 5","Gita adhyay 5","गीता अध्याय 5"],"book":{"id":"bhagavad-gita","n":5,"title":"Shrimad Bhagavad Gita"},"verses":29,"sections":[{"kind":"heading","dev":"अर्जुन उवाच","rom":"Arjuna uvaacha"},{"kind":"verse","n":1,"dev":"संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।\nयच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ १ ॥","rom":"Sannyaasam karmanaam krushna punaryogam cha shansasi |\nYachchhreya etayorekam tanme broohi sunishchitam || 1 ||"},{"kind":"heading","dev":"श्रीभगवानुवाच","rom":"Shreebhagavaanuvaacha"},{"kind":"verse","n":2,"dev":"संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।\nतयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ २ ॥","rom":"Sannyaasah karmayogashcha nihshreyasakaraavubhau |\nTayostu karmasannyaasaatkarmayogo vishishyate || 2 ||"},{"kind":"verse","n":3,"dev":"ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।\nनिर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ३ ॥","rom":"Jneyah sa nityasannyaasee yo na dveshti na kaankshati |\nNirdvandvo hi mahaabaaho sukham bandhaatpramuchyate || 3 ||"},{"kind":"verse","n":4,"dev":"साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।\nएकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ४ ॥","rom":"Saankhyayogau pruthagbaalaah pravadanti na panditaah |\nEkamapyaasthitah samyagubhayorvindate phalam || 4 ||"},{"kind":"verse","n":5,"dev":"यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।\nएकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ५ ॥","rom":"Yatsaankhyaih praapyate sthaanam tadyogairapi gamyate |\nEkam saankhyam cha yogam cha yah pashyati sa pashyati || 5 ||"},{"kind":"verse","n":6,"dev":"संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।\nयोगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ६ ॥","rom":"Sannyaasastu mahaabaaho duhkhamaaptumayogatah |\nYogayukto munirbrahma nachirenaadhigachchhati || 6 ||"},{"kind":"verse","n":7,"dev":"योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।\nसर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ७ ॥","rom":"Yogayukto vishuddhaatmaa vijitaatmaa jitendriyah |\nSarvabhootaatmabhootaatmaa kurvannapi na lipyate || 7 ||"},{"kind":"verse","n":8,"dev":"नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।\nपश्यञ्शृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन् ॥ ८ ॥","rom":"Naiva kinchitkaromeeti yukto manyeta tattvavit |\nPashyanshrunvansprushanjighrannashnangachchhansvapanshvasan || 8 ||"},{"kind":"verse","n":9,"dev":"प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।\nइन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ९ ॥","rom":"Pralapanvisrujangruhnannunmishannimishannapi |\nIndriyaaneendriyaartheshu vartanta iti dhaarayan || 9 ||"},{"kind":"verse","n":10,"dev":"ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।\nलिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १० ॥","rom":"Brahmanyaadhaaya karmaani sangam tyaktvaa karoti yah |\nLipyate na sa paapena padmapatramivaambhasaa || 10 ||"},{"kind":"verse","n":11,"dev":"कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।\nयोगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये ॥ ११ ॥","rom":"Kaayena manasaa buddhyaa kevalairindriyairapi |\nYoginah karma kurvanti sangam tyaktvaatmashuddhaye || 11 ||"},{"kind":"verse","n":12,"dev":"युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।\nअयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ १२ ॥","rom":"Yuktah karmaphalam tyaktvaa shaantimaapnoti naishthikeem |\nAyuktah kaamakaarena phale sakto nibadhyate || 12 ||"},{"kind":"verse","n":13,"dev":"सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।\nनवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ १३ ॥","rom":"Sarvakarmaani manasaa sannyasyaaste sukham vashee |\nNavadvaare pure dehee naiva kurvanna kaarayan || 13 ||"},{"kind":"verse","n":14,"dev":"न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।\nन कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ १४ ॥","rom":"Na kartrutvam na karmaani lokasya srujati prabhuh |\nNa karmaphalasanyogam svabhaavastu pravartate || 14 ||"},{"kind":"verse","n":15,"dev":"नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।\nअज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ १५ ॥","rom":"Naadatte kasyachitpaapam na chaiva sukrutam vibhuh |\nAjnaanenaavrutam jnaanam tena muhyanti jantavah || 15 ||"},{"kind":"verse","n":16,"dev":"ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।\nतेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ १६ ॥","rom":"Jnaanena tu tadajnaanam yeshaam naashitamaatmanah |\nTeshaamaadityavajjnaanam prakaashayati tatparam || 16 ||"},{"kind":"verse","n":17,"dev":"तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।\nगच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ १७ ॥","rom":"Tadbuddhayastadaatmaanastannishthaastatparaayanaah |\nGachchhantyapunaraavruttim jnaananirdhootakalmashaah || 17 ||"},{"kind":"verse","n":18,"dev":"विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।\nशुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ १८ ॥","rom":"Vidyaavinayasampanne braahmane gavi hastini |\nShuni chaiva shvapaake cha panditaah samadarshinah || 18 ||"},{"kind":"verse","n":19,"dev":"इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।\nनिर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ १९ ॥","rom":"Ihaiva tairjitah sargo yeshaam saamye sthitam manah |\nNirdosham hi samam brahma tasmaad brahmani te sthitaah || 19 ||"},{"kind":"verse","n":20,"dev":"न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।\nस्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद् ब्रह्मणि स्थितः ॥ २० ॥","rom":"Na prahrushyetpriyam praapya nodvijetpraapya chaapriyam |\nSthirabuddhirasammoodho brahmavid brahmani sthitah || 20 ||"},{"kind":"verse","n":21,"dev":"बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।\nस ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥ २१ ॥","rom":"Baahyasparsheshvasaktaatmaa vindatyaatmani yatsukham |\nSa brahmayogayuktaatmaa sukhamakshayamashnute || 21 ||"},{"kind":"verse","n":22,"dev":"ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।\nआद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ २२ ॥","rom":"Ye hi sansparshajaa bhogaa duhkhayonaya eva te |\nAadyantavantah kaunteya na teshu ramate budhah || 22 ||"},{"kind":"verse","n":23,"dev":"शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।\nकामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ २३ ॥","rom":"Shaknoteehaiva yah sodhum praakshareeravimokshanaat |\nKaamakrodhodbhavam vegam sa yuktah sa sukhee narah || 23 ||"},{"kind":"verse","n":24,"dev":"योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।\nस योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ २४ ॥","rom":"Yo'ntahsukho'ntaraaraamastathaantarjyotireva yah |\nSa yogee brahmanirvaanam brahmabhooto'dhigachchhati || 24 ||"},{"kind":"verse","n":25,"dev":"लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।\nछिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ २५ ॥","rom":"Labhante brahmanirvaanamrushayah ksheenakalmashaah |\nChhinnadvaidhaa yataatmaanah sarvabhootahite rataah || 25 ||"},{"kind":"verse","n":26,"dev":"कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।\nअभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ २६ ॥","rom":"Kaamakrodhaviyuktaanaam yateenaam yatachetasaam |\nAbhito brahmanirvaanam vartate viditaatmanaam || 26 ||"},{"kind":"verse","n":27,"dev":"स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।\nप्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ २७ ॥","rom":"Sparshaankrutvaa bahirbaahyaanshchakshushchaivaantare bhruvoh |\nPraanaapaanau samau krutvaa naasaabhyantarachaarinau || 27 ||"},{"kind":"verse","n":28,"dev":"यतेन्द्रियमनोबुद्धि र्मुनिर्मोक्षपरायणः ।\nविगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥ २८ ॥","rom":"Yatendriyamanobuddhi rmunirmokshaparaayanah |\nVigatechchhaabhayakrodho yah sadaa mukta eva sah || 28 ||"},{"kind":"verse","n":29,"dev":"भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।\nसुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ २९ ॥","rom":"Bhoktaaram yajnatapasaam sarvalokamaheshvaram |\nSuhrudam sarvabhootaanaam jnaatvaa maam shaantimruchchhati || 29 ||"},{"kind":"prose","dev":"ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु\nब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे\nसंन्यासयोगो नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥","rom":"Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu\nBrahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade\nSannyaasayogo naama panchamo'dhyaayah ||"}],"verified":true,"url":"https://pocketpothi.com/texts/bhagavad-gita-05","appUrl":"https://pocketpothi.com/read?t=bhagavad-gita-05","shareUrl":"https://pocketpothi.com/p/f9"}