# Gita 3 · Karma Yoga · गीता ३ · कर्मयोगः

- Type: Chapter (chapter 3 of the Shrimad Bhagavad Gita)
- Language: Sanskrit
- Verses: 43
- Verified: yes
- Read in the app: https://pocketpothi.com/read?t=bhagavad-gita-03
- Share link: https://pocketpothi.com/p/f7
- Page: https://pocketpothi.com/texts/bhagavad-gita-03

## Text (Devanagari, with simple Roman spelling below each verse)

### अर्जुन उवाच
_Arjuna uvaacha_

ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।  
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ १ ॥  

_Jyaayasee chetkarmanaste mataa buddhirjanaardana | / Tatkim karmani ghore maam niyojayasi keshava || 1 ||_

व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।  
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ २ ॥  

_Vyaamishreneva vaakyena buddhim mohayaseeva me | / Tadekam vada nishchitya yena shreyo'hamaapnuyaam || 2 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

लोकेऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।  
ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ३ ॥  

_Loke'smin dvividhaa nishthaa puraa proktaa mayaanagha | / Jnaanayogena saankhyaanaam karmayogena yoginaam || 3 ||_

न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।  
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ४ ॥  

_Na karmanaamanaarambhaannaishkarmyam purusho'shnute | / Na cha sannyasanaadeva siddhim samadhigachchhati || 4 ||_

न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।  
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ५ ॥  

_Na hi kashchitkshanamapi jaatu tishthatyakarmakrut | / Kaaryate hyavashah karma sarvah prakrutijairgunaih || 5 ||_

कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।  
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते ॥ ६ ॥  

_Karmendriyaani sanyamya ya aaste manasaa smaran | / Indriyaarthaanvimoodhaatmaa mithyaachaarah sa uchyate || 6 ||_

यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन ।  
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ७ ॥  

_Yastvindriyaani manasaa niyamyaarabhate'rjuna | / Karmendriyaih karmayogamasaktah sa vishishyate || 7 ||_

नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।  
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः ॥ ८ ॥  

_Niyatam kuru karma tvam karma jyaayo hyakarmanah | / Shareerayaatraapi cha te na prasiddhyedakarmanah || 8 ||_

यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।  
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥  

_Yajnaarthaatkarmano'nyatra loko'yam karmabandhanah | / Tadartham karma kaunteya muktasangah samaachara || 9 ||_

सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।  
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ १० ॥  

_Sahayajnaah prajaah srushtvaa purovaacha prajaapatih | / Anena prasavishyadhvamesha vo'stvishtakaamadhuk || 10 ||_

देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।  
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ११ ॥  

_Devaanbhaavayataanena te devaa bhaavayantu vah | / Parasparam bhaavayantah shreyah paramavaapsyatha || 11 ||_

इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।  
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ १२ ॥  

_Ishtaanbhogaanhi vo devaa daasyante yajnabhaavitaah | / Tairdattaanapradaayaibhyo yo bhunkte stena eva sah || 12 ||_

यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।  
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ १३ ॥  

_Yajnashishtaashinah santo muchyante sarvakilbishaih | / Bhunjate te tvagham paapaa ye pachantyaatmakaaranaat || 13 ||_

अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।  
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ १४ ॥  

_Annaadbhavanti bhootaani parjanyaadannasambhavah | / Yajnaadbhavati parjanyo yajnah karmasamudbhavah || 14 ||_

कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।  
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ १५ ॥  

_Karma brahmodbhavam viddhi brahmaaksharasamudbhavam | / Tasmaatsarvagatam brahma nityam yajne pratishthitam || 15 ||_

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।  
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ १६ ॥  

_Evam pravartitam chakram naanuvartayateeha yah | / Aghaayurindriyaaraamo mogham paartha sa jeevati || 16 ||_

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।  
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥  

_Yastvaatmaratireva syaadaatmatruptashcha maanavah | / Aatmanyeva cha santushtastasya kaaryam na vidyate || 17 ||_

नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।  
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ १८ ॥  

_Naiva tasya krutenaartho naakruteneha kashchana | / Na chaasya sarvabhooteshu kashchidarthavyapaashrayah || 18 ||_

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।  
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥ १९ ॥  

_Tasmaadasaktah satatam kaaryam karma samaachara | / Asakto hyaacharankarma paramaapnoti poorushah || 19 ||_

कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।  
लोकसङ्ग्रहमेवापि सम्पश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ २० ॥  

_Karmanaiva hi sansiddhimaasthitaa janakaadayah | / Lokasangrahamevaapi sampashyankartumarhasi || 20 ||_

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।  
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ २१ ॥  

_Yadyadaacharati shreshthastattadevetaro janah | / Sa yatpramaanam kurute lokastadanuvartate || 21 ||_

न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।  
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ २२ ॥  

_Na me paarthaasti kartavyam trishu lokeshu kinchana | / Naanavaaptamavaaptavyam varta eva cha karmani || 22 ||_

यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।  
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ २३ ॥  

_Yadi hyaham na varteyam jaatu karmanyatandritah | / Mama vartmaanuvartante manushyaah paartha sarvashah || 23 ||_

उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।  
सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ २४ ॥  

_Utseedeyurime lokaa na kuryaam karma chedaham | / Sankarasya cha kartaa syaamupahanyaamimaah prajaah || 24 ||_

सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।  
कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसङ्ग्रहम् ॥ २५ ॥  

_Saktaah karmanyavidvaanso yathaa kurvanti bhaarata | / Kuryaadvidvaanstathaasaktashchikeershurlokasangraham || 25 ||_

न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।  
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्तः समाचरन् ॥ २६ ॥  

_Na buddhibhedam janayedajnaanaam karmasanginaam | / Joshayetsarvakarmaani vidvaanyuktah samaacharan || 26 ||_

प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।  
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥ २७ ॥  

_Prakruteh kriyamaanaani gunaih karmaani sarvashah | / Ahankaaravimoodhaatmaa kartaahamiti manyate || 27 ||_

तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।  
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते ॥ २८ ॥  

_Tattvavittu mahaabaaho gunakarmavibhaagayoh | / Gunaa guneshu vartanta iti matvaa na sajjate || 28 ||_

प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।  
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ २९ ॥  

_Prakrutergunasammoodhaah sajjante gunakarmasu | / Taanakrutsnavido mandaankrutsnavinna vichaalayet || 29 ||_

मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।  
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ३० ॥  

_Mayi sarvaani karmaani sannyasyaadhyaatmachetasaa | / Niraasheernirmamo bhootvaa yudhyasva vigatajvarah || 30 ||_

ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।  
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ३१ ॥  

_Ye me matamidam nityamanutishthanti maanavaah | / Shraddhaavanto'nasooyanto muchyante te'pi karmabhih || 31 ||_

ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।  
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ३२ ॥  

_Ye tvetadabhyasooyanto naanutishthanti me matam | / Sarvajnaanavimoodhaanstaanviddhi nashtaanachetasah || 32 ||_

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।  
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ३३ ॥  

_Sadrusham cheshtate svasyaah prakruterjnaanavaanapi | / Prakrutim yaanti bhootaani nigrahah kim karishyati || 33 ||_

इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।  
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ३४ ॥  

_Indriyasyendriyasyaarthe raagadveshau vyavasthitau | / Tayorna vashamaagachchhettau hyasya paripanthinau || 34 ||_

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।  
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ३५ ॥  

_Shreyaansvadharmo vigunah paradharmaatsvanushthitaat | / Svadharme nidhanam shreyah paradharmo bhayaavahah || 35 ||_

### अर्जुन उवाच
_Arjuna uvaacha_

अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।  
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ३६ ॥  

_Atha kena prayukto'yam paapam charati poorushah | / Anichchhannapi vaarshneya balaadiva niyojitah || 36 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।  
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ३७ ॥  

_Kaama esha krodha esha rajogunasamudbhavah | / Mahaashano mahaapaapmaa viddhyenamiha vairinam || 37 ||_

धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।  
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥  

_Dhoomenaavriyate vahniryathaadarsho malena cha | / Yatholbenaavruto garbhastathaa tenedamaavrutam || 38 ||_

आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।  
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ३९ ॥  

_Aavrutam jnaanametena jnaanino nityavairinaa | / Kaamaroopena kaunteya dushpoorenaanalena cha || 39 ||_

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।  
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥ ४० ॥  

_Indriyaani mano buddhirasyaadhishthaanamuchyate | / Etairvimohayatyesha jnaanamaavrutya dehinam || 40 ||_

तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।  
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ४१ ॥  

_Tasmaattvamindriyaanyaadau niyamya bharatarshabha | / Paapmaanam prajahi hyenam jnaanavijnaananaashanam || 41 ||_

इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।  
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ४२ ॥  

_Indriyaani paraanyaahurindriyebhyah param manah | / Manasastu paraa buddhiryo buddheh paratastu sah || 42 ||_

एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।  
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ४३ ॥  

_Evam buddheh param buddhvaa sanstabhyaatmaanamaatmanaa | / Jahi shatrum mahaabaaho kaamaroopam duraasadam || 43 ||_

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु  
ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे  
कर्मयोगो नाम तृतीयोऽध्यायः ॥  

_Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu / Brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade / Karmayogo naama truteeyo'dhyaayah ||_