# Gita 2 · Sankhya Yoga · गीता २ · साङ्ख्ययोगः

- Type: Chapter (chapter 2 of the Shrimad Bhagavad Gita)
- Language: Sanskrit
- Verses: 72
- Verified: yes
- Read in the app: https://pocketpothi.com/read?t=bhagavad-gita-02
- Share link: https://pocketpothi.com/p/f6
- Page: https://pocketpothi.com/texts/bhagavad-gita-02

## Text (Devanagari, with simple Roman spelling below each verse)

### सञ्जय उवाच
_Sanjaya uvaacha_

तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।  
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ १ ॥  

_Tam tathaa krupayaavishtamashrupoornaakulekshanam | / Visheedantamidam vaakyamuvaacha madhusoodanah || 1 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।  
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ २ ॥  

_Kutastvaa kashmalamidam vishame samupasthitam | / Anaaryajushtamasvargyamakeertikaramarjuna || 2 ||_

क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।  
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥ ३ ॥  

_Klaibyam maa sma gamah paartha naitattvayyupapadyate | / Kshudram hrudayadaurbalyam tyaktvottishtha parantapa || 3 ||_

### अर्जुन उवाच
_Arjuna uvaacha_

कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।  
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ ४ ॥  

_Katham bheeshmamaham sankhye dronam cha madhusoodana | / Ishubhih pratiyotsyaami poojaarhaavarisoodana || 4 ||_

गुरूनहत्वा हि महानुभावान्  
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।  
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव  
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥ ५ ॥  

_Guroonahatvaa hi mahaanubhaavaan / Shreyo bhoktum bhaikshyamapeeha loke | / Hatvaarthakaamaanstu guroonihaiva / Bhunjeeya bhogaan rudhirapradigdhaan || 5 ||_

न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो  
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।  
यानेव हत्वा न जिजीविषाम-  
स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६ ॥  

_Na chaitadvidmah kataranno gareeyo / Yadvaa jayema yadi vaa no jayeyuh | / Yaaneva hatvaa na jijeevishaama- / Ste'vasthitaah pramukhe dhaartaraashtraah || 6 ||_

कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः  
पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।  
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे  
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ ७ ॥  

_Kaarpanyadoshopahatasvabhaavah / Pruchchhaami tvaam dharmasammoodhachetaah | / Yachchhreyah syaannishchitam broohi tanme / Shishyaste'ham shaadhi maam tvaam prapannam || 7 ||_

न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्  
यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।  
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं  
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ ८ ॥  

_Na hi prapashyaami mamaapanudyaad / Yachchhokamuchchhoshanamindriyaanaam | / Avaapya bhoomaavasapatnamruddham / Raajyam suraanaamapi chaadhipatyam || 8 ||_

### सञ्जय उवाच
_Sanjaya uvaacha_

एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।  
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ ९ ॥  

_Evamuktvaa hrusheekesham gudaakeshah parantapa | / Na yotsya iti govindamuktvaa tooshneem babhoova ha || 9 ||_

तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।  
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ १० ॥  

_Tamuvaacha hrusheekeshah prahasanniva bhaarata | / Senayorubhayormadhye visheedantamidam vachah || 10 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।  
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥ ११ ॥  

_Ashochyaananvashochastvam prajnaavaadaanshcha bhaashase | / Gataasoonagataasoonshcha naanushochanti panditaah || 11 ||_

न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।  
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ १२ ॥  

_Na tvevaaham jaatu naasam na tvam neme janaadhipaah | / Na chaiva na bhavishyaamah sarve vayamatah param || 12 ||_

देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।  
तथा देहान्तरप्राप्ति र्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ १३ ॥  

_Dehino'sminyathaa dehe kaumaaram yauvanam jaraa | / Tathaa dehaantarapraapti rdheerastatra na muhyati || 13 ||_

मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।  
आगमापायिनोऽनित्या स्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ १४ ॥  

_Maatraasparshaastu kaunteya sheetoshnasukhaduhkhadaah | / Aagamaapaayino'nityaa staanstitikshasva bhaarata || 14 ||_

यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।  
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १५ ॥  

_Yam hi na vyathayantyete purusham purusharshabha | / Samaduhkhasukham dheeram so'mrutatvaaya kalpate || 15 ||_

नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।  
उभयोरपि दृष्टोऽन्त स्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १६ ॥  

_Naasato vidyate bhaavo naabhaavo vidyate satah | / Ubhayorapi drushto'nta stvanayostattvadarshibhih || 16 ||_

अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।  
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥ १७ ॥  

_Avinaashi tu tadviddhi yena sarvamidam tatam | / Vinaashamavyayasyaasya na kashchitkartumarhati || 17 ||_

अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।  
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ १८ ॥  

_Antavanta ime dehaa nityasyoktaah shareerinah | / Anaashino'prameyasya tasmaadyudhyasva bhaarata || 18 ||_

य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।  
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ १९ ॥  

_Ya enam vetti hantaaram yashchainam manyate hatam | / Ubhau tau na vijaaneeto naayam hanti na hanyate || 19 ||_

न जायते म्रियते वा कदाचिन्  
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।  
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो  
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २० ॥  

_Na jaayate mriyate vaa kadaachin / Naayam bhootvaa bhavitaa vaa na bhooyah | / Ajo nityah shaashvato'yam puraano / Na hanyate hanyamaane shareere || 20 ||_

वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।  
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ २१ ॥  

_Vedaavinaashinam nityam ya enamajamavyayam | / Katham sa purushah paartha kam ghaatayati hanti kam || 21 ||_

वासांसि जीर्णानि यथा विहाय  
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।  
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-  
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ २२ ॥  

_Vaasaansi jeernaani yathaa vihaaya / Navaani gruhnaati naro'paraani | / Tathaa shareeraani vihaaya jeernaa- / Nyanyaani sanyaati navaani dehee || 22 ||_

नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।  
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २३ ॥  

_Nainam chhindanti shastraani nainam dahati paavakah | / Na chainam kledayantyaapo na shoshayati maarutah || 23 ||_

अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।  
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २४ ॥  

_Achchhedyo'yamadaahyo'yamakledyo'shoshya eva cha | / Nityah sarvagatah sthaanurachalo'yam sanaatanah || 24 ||_

अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।  
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ २५ ॥  

_Avyakto'yamachintyo'yamavikaaryo'yamuchyate | / Tasmaadevam viditvainam naanushochitumarhasi || 25 ||_

अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।  
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥ २६ ॥  

_Atha chainam nityajaatam nityam vaa manyase mrutam | / Tathaapi tvam mahaabaaho naivam shochitumarhasi || 26 ||_

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।  
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ २७ ॥  

_Jaatasya hi dhruvo mrutyurdhruvam janma mrutasya cha | / Tasmaadaparihaarye'rthe na tvam shochitumarhasi || 27 ||_

अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।  
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ २८ ॥  

_Avyaktaadeeni bhootaani vyaktamadhyaani bhaarata | / Avyaktanidhanaanyeva tatra kaa paridevanaa || 28 ||_

आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन-  
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।  
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति  
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ २९ ॥  

_Aashcharyavatpashyati kashchidena- / Maashcharyavadvadati tathaiva chaanyah | / Aashcharyavachchainamanyah shrunoti / Shrutvaapyenam veda na chaiva kashchit || 29 ||_

देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।  
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ३० ॥  

_Dehee nityamavadhyo'yam dehe sarvasya bhaarata | / Tasmaatsarvaani bhootaani na tvam shochitumarhasi || 30 ||_

स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।  
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ ३१ ॥  

_Svadharmamapi chaavekshya na vikampitumarhasi | / Dharmyaaddhi yuddhaachchhreyo'nyatkshatriyasya na vidyate || 31 ||_

यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।  
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ ३२ ॥  

_Yadruchchhayaa chopapannam svargadvaaramapaavrutam | / Sukhinah kshatriyaah paartha labhante yuddhameedrusham || 32 ||_

अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि ।  
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ ३३ ॥  

_Atha chettvamimam dharmyam sangraamam na karishyasi | / Tatah svadharmam keertim cha hitvaa paapamavaapsyasi || 33 ||_

अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।  
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ ३४ ॥  

_Akeertim chaapi bhootaani kathayishyanti te'vyayaam | / Sambhaavitasya chaakeertirmaranaadatirichyate || 34 ||_

भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।  
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ ३५ ॥  

_Bhayaadranaaduparatam mansyante tvaam mahaarathaah | / Yeshaam cha tvam bahumato bhootvaa yaasyasi laaghavam || 35 ||_

अवाच्यवादांश्च बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः ।  
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ ३६ ॥  

_Avaachyavaadaanshcha bahoonvadishyanti tavaahitaah | / Nindantastava saamarthyam tato duhkhataram nu kim || 36 ||_

हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।  
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ ३७ ॥  

_Hato vaa praapsyasi svargam jitvaa vaa bhokshyase maheem | / Tasmaaduttishtha kaunteya yuddhaaya krutanishchayah || 37 ||_

सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।  
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ ३८ ॥  

_Sukhaduhkhe same krutvaa laabhaalaabhau jayaajayau | / Tato yuddhaaya yujyasva naivam paapamavaapsyasi || 38 ||_

एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।  
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ ३९ ॥  

_Eshaa te'bhihitaa saankhye buddhiryoge tvimaam shrunu | / Buddhyaa yukto yayaa paartha karmabandham prahaasyasi || 39 ||_

नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।  
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ ४० ॥  

_Nehaabhikramanaasho'sti pratyavaayo na vidyate | / Svalpamapyasya dharmasya traayate mahato bhayaat || 40 ||_

व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।  
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ ४१ ॥  

_Vyavasaayaatmikaa buddhirekeha kurunandana | / Bahushaakhaa hyanantaashcha buddhayo'vyavasaayinaam || 41 ||_

यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।  
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ ४२ ॥  

_Yaamimaam pushpitaam vaacham pravadantyavipashchitah | / Vedavaadarataah paartha naanyadasteeti vaadinah || 42 ||_

कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।  
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ ४३ ॥  

_Kaamaatmaanah svargaparaa janmakarmaphalapradaam | / Kriyaavisheshabahulaam bhogaishvaryagatim prati || 43 ||_

भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।  
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ ४४ ॥  

_Bhogaishvaryaprasaktaanaam tayaapahrutachetasaam | / Vyavasaayaatmikaa buddhih samaadhau na vidheeyate || 44 ||_

त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।  
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ ४५ ॥  

_Traigunyavishayaa vedaa nistraigunyo bhavaarjuna | / Nirdvandvo nityasattvastho niryogakshema aatmavaan || 45 ||_

यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके ।  
तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ ४६ ॥  

_Yaavaanartha udapaane sarvatah samplutodake | / Taavaansarveshu vedeshu braahmanasya vijaanatah || 46 ||_

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।  
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ ४७ ॥  

_Karmanyevaadhikaaraste maa phaleshu kadaachana | / Maa karmaphalaheturbhoormaa te sango'stvakarmani || 47 ||_

योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।  
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ ४८ ॥  

_Yogasthah kuru karmaani sangam tyaktvaa dhananjaya | / Siddhyasiddhyoh samo bhootvaa samatvam yoga uchyate || 48 ||_

दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।  
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ ४९ ॥  

_Doorena hyavaram karma buddhiyogaaddhananjaya | / Buddhau sharanamanvichchha krupanaah phalahetavah || 49 ||_

बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।  
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ ५० ॥  

_Buddhiyukto jahaateeha ubhe sukrutadushkrute | / Tasmaadyogaaya yujyasva yogah karmasu kaushalam || 50 ||_

कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।  
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ ५१ ॥  

_Karmajam buddhiyuktaa hi phalam tyaktvaa maneeshinah | / Janmabandhavinirmuktaah padam gachchhantyanaamayam || 51 ||_

यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।  
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ ५२ ॥  

_Yadaa te mohakalilam buddhirvyatitarishyati | / Tadaa gantaasi nirvedam shrotavyasya shrutasya cha || 52 ||_

श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।  
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ ५३ ॥  

_Shrutivipratipannaa te yadaa sthaasyati nishchalaa | / Samaadhaavachalaa buddhistadaa yogamavaapsyasi || 53 ||_

### अर्जुन उवाच
_Arjuna uvaacha_

स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।  
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ॥ ५४ ॥  

_Sthitaprajnasya kaa bhaashaa samaadhisthasya keshava | / Sthitadheeh kim prabhaasheta kimaaseeta vrajeta kim || 54 ||_

### श्रीभगवानुवाच
_Shreebhagavaanuvaacha_

प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् ।  
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ ५५ ॥  

_Prajahaati yadaa kaamaansarvaanpaartha manogataan | / Aatmanyevaatmanaa tushtah sthitaprajnastadochyate || 55 ||_

दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।  
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ ५६ ॥  

_Duhkheshvanudvignamanaah sukheshu vigataspruhah | / Veetaraagabhayakrodhah sthitadheermuniruchyate || 56 ||_

यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।  
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ५७ ॥  

_Yah sarvatraanabhisnehastattatpraapya shubhaashubham | / Naabhinandati na dveshti tasya prajnaa pratishthitaa || 57 ||_

यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।  
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ५८ ॥  

_Yadaa sanharate chaayam koormo'ngaaneeva sarvashah | / Indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa || 58 ||_

विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।  
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ ५९ ॥  

_Vishayaa vinivartante niraahaarasya dehinah | / Rasavarjam raso'pyasya param drushtvaa nivartate || 59 ||_

यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।  
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ ६० ॥  

_Yatato hyapi kaunteya purushasya vipashchitah | / Indriyaani pramaatheeni haranti prasabham manah || 60 ||_

तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।  
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६१ ॥  

_Taani sarvaani sanyamya yukta aaseeta matparah | / Vashe hi yasyendriyaani tasya prajnaa pratishthitaa || 61 ||_

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।  
सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ ६२ ॥  

_Dhyaayato vishayaanpunsah sangasteshoopajaayate | / Sangaatsanjaayate kaamah kaamaatkrodho'bhijaayate || 62 ||_

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः ।  
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ ६३ ॥  

_Krodhaadbhavati sammohah sammohaatsmrutivibhramah | / Smrutibhranshaad buddhinaasho buddhinaashaatpranashyati || 63 ||_

रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।  
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ ६४ ॥  

_Raagadveshaviyuktaistu vishayaanindriyaishcharan | / Aatmavashyairvidheyaatmaa prasaadamadhigachchhati || 64 ||_

प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।  
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ ६५ ॥  

_Prasaade sarvaduhkhaanaam haanirasyopajaayate | / Prasannachetaso hyaashu buddhih paryavatishthate || 65 ||_

नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।  
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ ६६ ॥  

_Naasti buddhirayuktasya na chaayuktasya bhaavanaa | / Na chaabhaavayatah shaantirashaantasya kutah sukham || 66 ||_

इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।  
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ ६७ ॥  

_Indriyaanaam hi charataam yanmano'nuvidheeyate | / Tadasya harati prajnaam vaayurnaavamivaambhasi || 67 ||_

तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।  
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६८ ॥  

_Tasmaadyasya mahaabaaho nigruheetaani sarvashah | / Indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa || 68 ||_

या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।  
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ ६९ ॥  

_Yaa nishaa sarvabhootaanaam tasyaam jaagarti sanyamee | / Yasyaam jaagrati bhootaani saa nishaa pashyato muneh || 69 ||_

आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं  
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।  
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे  
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ ७० ॥  

_Aapooryamaanamachalapratishtham / Samudramaapah pravishanti yadvat | / Tadvatkaamaa yam pravishanti sarve / Sa shaantimaapnoti na kaamakaamee || 70 ||_

विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।  
निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति ॥ ७१ ॥  

_Vihaaya kaamaanyah sarvaanpumaanshcharati nihspruhah | / Nirmamo nirahankaarah sa shaantimadhigachchhati || 71 ||_

एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।  
स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति ॥ ७२ ॥  

_Eshaa braahmee sthitih paartha nainaam praapya vimuhyati | / Sthitvaasyaamantakaale'pi brahmanirvaanamruchchhati || 72 ||_

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु  
ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे  
साङ्ख्ययोगो नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥  

_Om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu / Brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrushnaarjunasanvaade / Saankhyayogo naama dviteeyo'dhyaayah ||_